ខួបថ្ងៃទី ២ នៃសង្រ្គាម ថៃ កម្ពុជា រយៈពេល ០៥ ថ្ងៃ ដឹកនាំបញ្ជាដោយ គ្រួសារត្រកូលតាក់ ស៊ីន។ គោលបំណងធំនៃសង្រ្គាមនេះ ដោយសារ តាក់ស៊ីន ជាស្ថាបនិកគម្រោងព្រែកជីកក្រា Kra Canal បានប្តូរទៅ មហាគម្រោងស្ពានភ្ជាប់មហាសមុទ្រ ឥណ្ឌាទៅ មហាសមុទ្រ ប៉ាស៊ីភិច តម្លៃជាង ៣០ ពាន់លានដុល្លា គឺ ៣ ម៉ឺនលានដុល្លា ដូច្នេះ តាក់ស៊ីន ត្រូវ វាយកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាយើង សម្រាប់ ជំលៀស ប្រជាជនមកពី ៣ ខេត្ត ដែលរងផលបះពាល់មកពី គម្រោងព្រែកជីកនោះ ដោយមិនចាំបាច់ទិញដីប្រជាជនទេ គឺ វាយយកដីខ្មែរតែម្តង។ គម្រោងនេះក៍មានទាំងការ វាយយក កាន់កាប់ដែនសមុទ្រកម្ពុជាផងដែរ ពីព្រោះព្រែកជីកនោះ គាត់តាម សមុទ្រម្តុំ រដ្ឋក្រា ពីដើម។ ពីម្សិល តំណាងកម្ពុជា ក៍ប្តឹងទៅ អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីបង្ខំថៃ ឲ្យប្រគល់ដីមក កម្ពុជាវិញ ពីព្រោះជនភៀសសឹកជាង ២ ម៉ឺននាក់ មិនទាន់មានកន្លែងស្នាក់នៅ។ ខាងប្រទេស ថៃ ក៍គេប្រកាស ផ្អាកគម្រោងព្រែកជីកនោះផងដែរ។ ថ្ងៃក្រោយ នាយករដ្ឋមន្រ្តីអានុទីន នឹងត្រូវទំលាក់ពីដំណែង ដោយសារ ប្រឆាំង គោលនយោបាយ ចិនតែមួយ។
ដែនដីរដ្ឋក្រា ឬ កបក្រា (Kra Isthmus / Segenting Kra) គឺជា phầnដីតូចចង្អៀតបំផុតនៃឧបទ្វីបម៉ាឡាយ៉ា ដែលស្ថិតอยู่ในភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ។ ដែនដីនេះតភ្ជាប់សមុទ្រអ៊ាន់ដាម៉ាន់ (Andaman Sea) ខាងលិច និងឈូងសមុទ្រថៃ (Gulf of Thailand) ខាងកើត ដោយមានប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏យូរលង់ទាក់ទងនឹងគម្រោងជីកព្រែកតភ្ជាប់សមុទ្រទាំងពីរ ដែលហៅថា ព្រែកជីកក្រា (Kra Canal) ឬ ព្រែកជីកថៃ (Thai Canal)។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការសង្ខេបអំពីប្រវត្តិសាស្រ្ត និងដំណើររឿងពាក់ព័ន្ធនឹងដែនដី និងគម្រោងព្រែកជីកនេះ៖
១. ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការបោះជំហានដំបូង (សម័យអយុធ្យា)
គ.ស. ១៦៧៧ (សម័យស្តេចណារ៉ាយ មហារាជ - King Narai the Great): ความคิดផ្តួចផ្តើមរឿងជីកព្រែកកាត់ខេត្តក្រាបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់។ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនវិស្វករชาวបារាំងម្នាក់ ឈ្មោះ ឌឺ ឡាម៉ា (De Lamar) ឱ្យមកសិក្សាស្រាវជ្រាវពីលទ្ធភាពក្នុងការជីកព្រែកតភ្ជាប់រវាងទីក្រុងស៊ុងខ្លា (Songkhla) និងទីក្រុងម៉ារីដ (Marid ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា)។
មូលហេតុ៖ ក្នុងពេលនោះ គោលបំណងសំខាន់គឺដើម្បីសម្រួលដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើដំណើរផ្លូវទឹក ដោយមិនចាំបាច់វាងចុះក្រោមពុះកាត់ដែនដីឧបទ្វីបម៉ាឡាយ៉ាទាំងអស់នោះទេ។ ប៉ុន្តែគម្រោងនេះត្រូវបោះបង់ចោលវិញដោយសារកម្រិតបច្ចេកវិទ្យាក្នុងសម័យនោះនៅមានកម្រិតទាបពេក។
២. ការរស់ឡើងវិញនៃគម្រោងក្នុងសម័យរតនកូស៊ីន និងអាណានិគមនិយម
សម័យស្តេចរ៉ាម៉ាទី១ (គ.ស. ១៧៩៣): ព្រះរាជអនុជរបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គម្ចាស់ Maha Sura Singhanat បានលើកយកគម្រោងនេះមកពិចារណាជាថ្មី ប៉ុន្តែក្នុងទស្សនៈការពារជាតិ និងយោធា ដើម្បីអាចបញ្ជូនទ័ពជើងទឹកទៅការពារឧបទ្វីបភាគខាងលិចបានឆាប់រហ័សពេលមានសង្គ្រាមជាមួយភូមា។
សតវត្សរ៍ទី១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី២០៖ មហាអំណាចអាណានិគមអឺរ៉ុប ដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស និង បារាំង បានចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើដែនដីនេះ។ អង់គ្លេសដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងម៉ាឡេស៊ីចង់ជីកព្រែកនេះដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួន។ សូម្បីតែលោក ហ្វឺឌីណង់ ដឺ លេសុប (Ferdinand de Lesseps) ស្ថាបនិកព្រែកជីកស្អេស (Suez Canal) ក៏ធ្លាប់បានមកទស្សនកិច្ចតំបន់នេះក្នុងឆ្នាំ ១៨៨២ ដែរ ប៉ុន្តែត្រូវស្តេចថៃបដិសេធដោយសារការព្រួយបារម្ភពីផលប៉ះពាល់អធិបតេយ្យភាព។
សន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-ថៃ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (គ.ស. ១៩៤៦): ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអង់គ្លេស ประเทศไทย (ប្រទេសថៃ) ត្រូវបានដាក់កំហិត ហាមឃាត់មិនឱ្យជីកព្រែកកាត់ខេត្តក្រាដោយគ្មានការយល់ព្រមពីអង់គ្លេសឡើយ ព្រោះអង់គ្លេសខ្លាចក្រុងសិង្ហបុរីបាត់បង់តួនាទីជាកំពង់ផែអន្តរជាតិដ៏សំខាន់។ ទោះជាយ៉ាងណា ការហាមឃាត់នេះត្រូវបានលុបចោលវិញនៅពេលក្រោយមក។
៣. បរិបទភូមិសាស្រ្ត និងសារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ច-យុទ្ធសាស្រ្ត
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត៖ ដែនដីរដ្ឋក្រា (Kra Isthmus) ត្រង់ចំណុចចង្អៀតបំផុតមានទទឹងត្រឹមតែប្រហែល ៤៤ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ រវាងខេត្តរ៉ាក់ណុង (Ranong ខាងសមុទ្រអ៊ាន់ដាម៉ាន់) និងខេត្តជុមផន (Chumphon ខាងឈូងសមុទ្រថៃ)។ ប៉ុន្តែសម្រាប់គម្រោងព្រែកជីកសម័យទំនើប គេมักសិក្សាផ្លូវផ្សេងទៀត (ឧទាហរណ៍ ផ្លូវ 9A កាត់ខេត្តក្រាប៊ី រ៉ាំង តាតាលុង នខອນស្រីធម្មរាជ និងស៊ុងខ្លា ដែលមានប្រវែងប្រហែល ១២៨ គីឡូម៉ែត្រ)។
អត្ថប្រយោជន៍៖ ប្រសិនបើព្រែកជីកនេះត្រូវបានសាងសង់មែន វានឹងជួយកាត់បន្ថយระยะทางធ្វើដំណើររបស់នាវាអន្តរជាតិរវាងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងប៉ាស៊ីហ្វិក (វាងកាត់ច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកា) ឱ្យជិតជាងមុនប្រហែល ១,២០០ គីឡូម៉ែត្រ និងចំណេញពេល ២ ទៅ ៣ ថ្ងៃ ដោយជៀសផុតពីបញ្ហាប្រជ្រៀតគ្នានៃនាវាចរណ៍ និងហានិភ័យចោរសមុទ្រនៅច្រកម៉ាឡាកា។
- ការរំលោភយកដីធ្លី (Land Expropriation)៖ ប្រសិនបើសាងសង់ជាព្រែកជីកខ្នាតយក្ស (ទទឹងប្រហែល ៤០០ ម៉ែត្រ និងប្រវែងជាង ១០០ គីឡូម៉ែត្រ) ដីចំការធំៗ ពិសេស ចំការកៅស៊ូ ចំការដូងប្រេង និងភូមិដ្ឋាន របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តរ៉ាក់ណង (Ranong) និងខេត្តជុំផុន (Chumphon) នឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់ទាំងស្រុង។ [1, 2]
- សហគមន៍មូលដ្ឋាន៖ គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សជាតិថៃ (NHRC) បានទទួលពាក្យបណ្តឹងជាច្រើនពីបណ្តាញកសិករក្នុងស្រុក (ដូចជានៅស្រុក Lang Suan ក្នុងខេត្តជុំផុន) ដែលបង្ហាញពីការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីការបាត់បង់ដីធ្លី និងជីវភាពរស់នៅ។ [1]
- ដោយសារតែផលប៉ះពាល់ផ្នែកបរិស្ថានខ្ពស់ ថវិកាសាងសង់ច្រើនហួសប្រមាណ និងបញ្ហាសន្តិសុខជាតិ (ការកាត់ផ្តាច់ទឹកដីថៃជាពីរភាគ) រដ្ឋាភិបាលថៃបានផ្អាកការពិភាក្សាលើរឿងព្រែកជីក ហើយងាកមកជំរុញ គម្រោង Land Bridge (សាងសង់កំពង់ផែទឹកជ្រៅពីរអមសងខាង រួចតភ្ជាប់គ្នាដោយផ្លូវកាត់ និងផ្លូវរថភ្លើង) ជំនួសវិញ។ [1, 2]
- ទោះបីជាជាគម្រោងផ្លូវគោក (Land Bridge) ក៏ដោយ ក៏គម្រោងនេះនៅតែប្រឈមនឹងការប្រឆាំងពីសំណាក់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដោយសារវាប៉ះពាល់ដល់ សហគមន៍នេសាទឆ្នេរ សន្តិសុខស្បៀង និងឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍ នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ។ [1, 2]
- គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្នាតយក្សនេះ កំពុងស្ថិតក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់ និងត្រូវបានផ្អាក/កាត់បន្ថយទ្រង់ទ្រាយ (Shelved / Scaled Back) ដោយសារការសិក្សាចុងក្រោយរបស់គណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលថៃបានរកឃើញថា គម្រោងនេះមាន «លទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចទាប និងមានហានិភ័យខ្ពស់» ទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងផ្នែកបរិស្ថាន។
- រដ្ឋាភិបាលថៃបានសម្រេចចិត្តងាកមកផ្តោតលើការ កែលម្អ និងពង្រីកកំពង់ផែ Ranong ដែលមានស្រាប់ និងអភិវឌ្ឍផ្លូវរថភ្លើងតភ្ជាប់ធម្មតាវិញ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដីធ្លី និងប្រជាពលរដ្ឋ។
- ទំហំដីសរុប៖ គម្រោងនេះគ្រោងនឹងរឹបអូស និងដកហូតដីធ្លីប្រហែល ៩,២៦៣ ឡៃ (ប្រហែល ១,៤៨២ ហិកតា) នៅទូទាំងខេត្តរ៉ាក់ណង និងជុំផុន។ [1]
- ប្រភេទដីប៉ះពាល់៖ ដីដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ គឺដីកម្មសិទ្ធិឯកជន (ប្លង់រឹង) ដែលមានទំហំរហូតដល់ ៤,៦៨៨ ឡៃ (ប្រហែល ៧៥០ ហិកតា)។ ក្រៅពីនោះ គឺប៉ះពាល់ដល់ដីកសិកម្មរបស់រដ្ឋ (ស.ป.ก.) និងដីព្រៃសហគមន៍។ [1]
- ការប៉ាន់ស្មានចំនួនគ្រួសារ៖ ផ្អែកលើទំហំដីកម្មសិទ្ធិឯកជនជាង ៧០០ ហិកតា ដែលរត់កាត់តាមបណ្តោយផ្លូវ موٹروេយ៍ និងផ្លូវរថភ្លើងប្រវែង ៩០ គីឡូម៉ែត្រ គេប៉ាន់ស្មានថាមានប្រជាពលរដ្ឋរាប់រយទៅពាន់គ្រួសារ ដែលរស់នៅជាសហគមន៍កសិករ (ចំការកៅស៊ូ និងដូងប្រេង) និងសហគមន៍នេសាទឆ្នេរ អាចនឹងត្រូវរងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ ឬត្រូវផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅ។ [1, 2]
- រដ្ឋាភិបាលថៃបានគ្រោងកញ្ចប់ថវិកាប្រហែល ១០,៨០៩ លានបាត (ប្រហែល ៣០០ លានដុល្លារអាមេរិក) សម្រាប់ជាប្រាក់សំណងការខូចខាត ថ្លៃរុះរើផ្ទះសម្បែង និងការប៉ះពាល់ផលដំណាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ៖
- ការផ្តល់សំណងនេះត្រូវបានសន្យាថានឹងបន្ថែមចំនួន ៥០% លើតម្លៃវាយតម្លៃស្តង់ដារ ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រឆាំងពីពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន។ [1]
- គិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ គណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលថៃ និងក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ (NESDC) បានរកឃើញថា គម្រោង Land Bridge តម្លៃ ១ លានលានបាតនេះ មានផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ចទាប និងមានហានិភ័យខ្ពស់ខ្លាំង។ [1, 2]
- ការសិក្សាចុងក្រោយក៏បានគូសបញ្ជាក់ផងដែរអំពី ហានិភ័យបរិស្ថានខ្ពស់ ទៅលើតំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះ និងជីវភាពសហគមន៍ឆ្នេរ។
- ដូចនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃបានសម្រេចចិត្ត ផ្អាកគម្រោង Land Bridge ខ្នាតយក្សនេះសិន (Shelved) ដោយប្តូរមកជាការអភិវឌ្ឍ និងពង្រីកកំពង់ផែរ៉ាក់ណង (Ranong Port) ដែលមានស្រាប់ និងតភ្ជាប់ផ្លូវរថភ្លើងធម្មតាវិញ ដើម្បីចៀសវាងការរំលោភយកដីធ្លី និងការជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។
.jpg)
