តំបន់​ទេសចរណ៍​​ ព្រះវិហារ

ឯកសារពាក់ព័ន្ធ ខេត្តព្រះវិហាររួមមាន៖

1. ព្រំដែន ខេត្តព្រះវិហារ
2. ភូមិសាស្រ្តខេត្តព្រះវិហារ 
3. តំបន់ទេសចរណ៍ ខេត្តព្រះវិហារ 
4. សង្រ្គាម ខ្មែរ សៀម លើករណី ប្រាសាទព្រះវិហារ ឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១១ 
5.  បណ្តាទីតាំង បង្កោលព្រំដែន ខ្មែរ សៀម ។ 
6. ផែនទីកម្រងប្រាសាទ ព្រះវិហារ 
7. ឧទ្យាន​តេ​ជោ​សែន​ឫស្សី​ត្រឹប
8. ចលនា ទន្រ្ទានព្រៃឈើនៅ ខេត្ត ព្រះវិហារ
9. ឧទ្យាន្តជាតិ ភ្នំគូលេន 
10. ជនជាតិ កួយ Kuy People
11. អាជីវកម្ម ព្រៃឈើ នៅកម្ពុជា

ការវិភាគរបស់ម្ចាស់ប្លុក៖ ព្រះវិហារ= កែវសីម៉ា =ព្រះកែវ= ខេត្តស្រី ស នគរស្រីល្វូ ឬភាសាសៀម ហៅថា បុរីរ៉ាំ (នគរបុរី រាំ ) កាលដែលាមានឈ្មោះថា ខេត្តព្រះវិហារ ដោយសារកាលដើមឡើយ នគរខ្មែរធំទូលាយណាស់ ដែលមាននគរចំណុះជាច្រើន សព្វថ្ងៃនគរចំណុះទាំងនោះក្លាយជាខេត្តរបស់ប្រទេសសៀម។

កាលបរិច្ឆេទកសាងប្រាសាទព្រះវិហារ គ្មានវត្តមាន នគរសៀម និង រដ្ឋមន នៅឡើយ

ផែនទី បណ្តាប្រាសាទ ខេត្តព្រះវិហារ

ផែនទី បណ្តាប្រាសាទ ខេត្តព្រះវិហារ

ផែនទី បណ្តាប្រាសាទ ខេត្តព្រះវិហារ

បញ្ហាទេសចរនិង បញ្ហាសង្គមនៅខេត្តព្រះវិហារ ខែ ឧសភា​ ឆ្នាំ ២០២៥

Sopheak Sorn កំណត់ហេតុរបស់ក្រសួងធម្មការ នៃការដោះស្រាយករណីបុរសម្នាក់តាំងខ្លួនជាឥសី នៅជើងភ្នំត្បែង ខេត្តព្រះវិហារ ដែលតារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ធ្លាប់ឧបត្ថម្ភលុយរាប់ម៉ឺនដុល្លារ

(ភ្នំពេញ)៖ ក្រសួងធម្មការ និងសាសនា បានបង្ហាញកំណត់ហេតុមួយ ដែលបានដោះស្រាយកាលពីអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ ពាក់ព័ន្ធជាមួយបុគ្គលឈ្មោះ ហន ភា ដែលបានតាំងខ្លួនជាឥសី គ្រោងសាងសង់អាស្រម វង្ស ចក្រាយុត្តិ នៅ ជើងភ្នំត្រែង ស្ថិតក្នុងភូមិក្រាំងដូង ឃុំព្រះឃ្លាំង ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ។

កំណត់ហេតុដែលបណ្តាញព័ត៌មាន Fresh News នៅថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥នេះ ក្រោយផ្ទុះរឿងឡើងវិញនៅលើបណ្ដាញសង្គម Facebook ពាក់ព័ន្ធការញុះញង់ប្រជាពលរដ្ឋឲ្យជឿនូវជំនឿ ដែលមិនសមហេតុផលពីសំណាក់បុគ្គលឈ្មោះ ហន ភា ដើម្បីទទួលបាននូវលាភសក្ការៈអ្វីមួយ ពិសេសពាក់ព័ន្ធជាមួយតារាចម្រៀងល្បីឈ្មោះ អ្នកនាង មាស សុខសោភា។

ផ្អែកតាមកំណត់ហេតុដែលបានជជែកដោះស្រាយគ្នាក្រោមព្រះវត្តមាន សម្ដេចព្រះព្រហ្មរតនមុនី ពិន សែម សមាជិកថេរសភា នៃព្រះពុទ្ធសាសនាកម្ពុជា និងមានការចូលរួមពីលោក ចាយ បូរិន រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ព្រមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំខេត្ត អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធជាច្រើនទៀត បានសម្រេចឲ្យបុគ្គលឈ្មោះ ហន ភា លុបរាល់នូវវីដេអូដែលបានផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្ដាញសង្គមនានា។ លោក ហួត គា ប្រធានមន្ទីរធម្មការ និងសាសនាខេត្តព្រះវិហារ បានអះអាងថា ករណីបុគ្គលឈ្មោះ ហន ភា ដែលបានតាំងខ្លួនជាឥសី នៅជើងភ្នំត្រែង គឺក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធធ្លាប់បានកោះហៅមកធ្វើកិច្ចសន្យារួចមកហើយ ពិសេសការធ្វើសកម្មភាពនានាដែលនាំឲ្យមានការយល់ច្រឡំ ពាក់ព័ន្ធជំនឿសាសនា ក្នុងចេតនាដើម្បីកេងចំណេញលើផលប្រយោជន៍អ្វីមួយ។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា បុគ្គល ហន ភា មានគម្រោងបង្កើតអាស្រម វង្ស ចក្រាយុត្តិ ដើម្បីប្រែក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលវិបស្សនា តែមិនទាន់មានថវិកាគ្រប់គ្រាន់ ហើយពេលនេះគ្រាន់តែធ្វើតូបស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ យោងតាមការសួរនាំ កន្លងទៅតារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ធ្លាប់បានឧបត្ថម្ភថវិកាខ្ទង់ម៉ឺនដុល្លារ ទៅកាន់បុគ្គលនេះ ដើម្បីទិញដីប្រមាណ៥ហិកតា នៅជើងភ្នំត្រែង។

សូមជម្រាបថា ដើមហេតុដែលនាំឲ្យរឿងរ៉ាវនេះផ្ទុះឡើងវិញ ក្រោយតារាចម្រៀង មាស សុខសោភា រៀបរាប់នៅលើបណ្ដាញសង្គមចំពោះអ្វីដែលខ្លួនបានជឿជាក់លើបុគ្គលឈ្មោះ ហន ភា ដែលបានតាំងខ្លួនជាឥសី។ ការជឿលង់របស់តារាចម្រៀងល្បីឈ្មោះរូបនេះ ដោយសារតែនាងធ្លាប់មានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ហើយបុគ្គលតាំងខ្លួនជាឥសី ជាអ្នកជួយផ្សះផ្សាព្យាបាលជំងឺផ្លូវរបស់នាង។

តាមការរៀបរាប់នៅលើបណ្ដាញសង្គម តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា បានឧបត្ថម្ភថវិការហូតដល់២០ម៉ឺនដុល្លារឯណោះ ទៅកាន់តាឥសីវ័យកណ្ដាលរូបនេះ។ ជំនឿរបស់តារាចម្រៀងល្បីឈ្មោះរូបនេះ បានធ្វើឲ្យនាងមានបញ្ហាជាមួយក្រុមគ្រួសារ ពិសេសស្វាមីរហូតចង់លែងលះ ក្រោមហេតុផលថា ស្វាមីមិនយល់ចិត្តនាង ហើយមិនអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាអ្វីបាន ខុសពីឥសី ហន ភា ដែលតែងជួយដោះស្រាយបញ្ហា៕

Chan Born

វិបត្តិសង្គមខ្មែរ៖ មនុស្សចាស់ធ្វើការបំរើជាតិ អស់ ៤០ ឆ្នាំ ទៅ ៦០ ឆ្នាំ អត់បានល្បីឈ្មោះសោះ មិនស្មើរនឹង ក្មេងៗ តារាៗ គេចំណាយពេល ថតវិដេអូ ផ្សាយ ឬ ថតរួបផ្សាយកាច់រាង បែរជាល្បី ទូទាំងប្រទេស ល្បីរហូតដល់អាមេរិក បារាំង អូស្រា្តលី កាណាដា ជប៉ុន កូរ៉េ ថៃ ធ្វើឲ្យខ្មែរយើងទាំងនោះ ផ្ញើរលុយជា ដុល្លា ១ ០០០ ដុល្លា ឬ ២ ០០០ ដុល្លាឲ្យ ទៅ តារាហ្វេសប៊ុក ទីកុក យកទៅទិញ អំណោយ ចែកទាន អស់តែ ៥០% នៅសល់ ៥០%ទៀតសម្រាប់ ស៊ីចុកធ្វើដំណើរ ថតរូប ជិះឡាន...មុខរបរស្រួលបែបនេះ អ្នកណាមិនចង់ !!!? -- ក្រោយពី មើលវិដេអូរួច យើងធ្វើតាមដែរ ក្រែងមានបានដូចគេ អីចឹង ម្នាក់ៗនាំគ្នា សុំលុយប្តី សុំលុយកូន សុំលុយចៅ ឬ ចងការលុយគេ ទៅធ្វើបុណ្យដូចគ្នា ថតរូបដូចគ្នា ចំណែកព្រះសង្ឃ តាអាចារ្យ ចេះតែ រៃអង្គាសលុយ យកទៅទិញ ស៊ីម៉៉ង ទិញដែក ទិញចម្លាក់ ព្រោះ អ្នកលក់គេឲ្យ Commission ដូច្នេះ លោកសង្ឃចេះតែ មានបានឡើងៗ សង្ឃខ្លះមានលុយ ទិញវីឡា មានលុយទិញពេជ្ជ ទីញដី ទិញមាស ចំណែក គ្រួសារអ្នកធ្វើបុណ្យ ចែកទាន វិញ ឈ្លោះគ្នាពេញផ្ទះ ម៉ែឪ បង្គាប់កូនលែងប្តី ឬ លែងប្រពន្ធចោលទៅ ព្រោះកូនតិរច្ចានមិនព្រម ជួយចេញថ្លៃ ដែក ១០ តោន  ! ឬ ស៊ីម៉ង់ ១០ តោន  ! ប្រពន្ធខឹងប្តី ព្រោះប្តីសង្ស័យថា ប្រពន្ធម៉េចៗ ជាមួយ លោកតា ខិខិ..

តារាញូស៍-Dara News   តារាចម្រៀង​ មាស សុខសោភា បញ្ជាក់​រឿងលុយ២៣មុឺនដុល្លារជាមួយលោកតាសក់សភ្នំត្បែង និងសុំឱ្យអតីតស្វាមីបញ្ចប់រឿង

ផែនទី មហាវិថីអង្គរបុរាណ

 នគរទាំងនោះមានជាអាឋ៍ នគររាជ Norkor Reach (នគររាជសីម៉ា ណាខនរាជ្យ) ពេលខ្លះនគរនោះក្លាយជា រដ្ឋ គឺ កូរ៉ាត Korat ដែលតាមពិតគឺ ជារដ្ឋគោនេះឯង។ ពេលមានសង្រ្គាមព្រំដែនឆ្នាំ ២០០៨ រវាងទ័ពខ្មែរ និងទ័ពសៀម ពួកអ្នកប្រាជ្ងសៀមគេបើកការស្រាវជ្រាវអំពីប្រវវត្តិ រឿង ព្រះគោព្រះកែវ ពេលនោះក៍មានការហាមចាក់បញ្ចាំងរឿងព្រះគោព្រះកែវនៅស្រុកសៀម។ មាននិស្សិតសៀមមួយចំនួន បានចុះមកធ្វើកម្មសិក្សានៅកម្ពូជាអំពីប្រវត្តិរឿងព្រះគោព្រះកែវនេះដែរ គឺឃើញថា ពិតជាប្រវត្តិនៃ នគររាជសីម៉ា និង នគរកែវសីមា (នគររាជទៅជាខេត្ត ឬ ខ្ពង់រាប កូរ៉ាត និងកែវសីម៉ា ក្លាយជាខេត្ត ស្រះកែវ ដែលមានខ្សែពួ ចង់កាត់ព្រំដែន គឺសំដៅថាជា ជួរភ្នំដងរែក

ព្រះវិហារ ជាភាសាខ្មែរ ភាសាសៀម ហៅថា ប្រាវិហាន។ ភាសាខ្មែរហៅវត្តមួយដែលមានពីបុរាណ​មក​ថា វត្តកែវសិក្ឋារីស្វារៈ គឺសំដៅវត្តិ  កែវ Wat Keo គឺសំដៅឈ្មោះព្រះកែវ។ ព្រះគោព្រះកែវត្រូវបានរីសបុរសខ្មែររំលឹកឡើងវិញ កាលដែែលខ្មែររុងរឿងឡើងវិញ គឺសម័យសង្វែក ដើម្បីបំផុសខ្មែរអ្នកស្រលាញ់ជាតិ វាយយកខេត្តទាំងនោះមកវិញ។

ព្រះវិហារក្លាយជាព្រំដែនរវាងសៀម និងខ្មែរតាំងពីពេលនោះមក។ ខ្មែរមិនអាចបាត់បង់ដីថែមទៀត សៀមក៍មិនអាចផ្តាច់ខេត្តទាំងនោះមកឲ្យខ្មែរវិញបានដែរ។ កាលណានិយាយរឿងព្រះវិហារ គឺនិាយអំពីព្រះគោ ព្រះកែវ

Samdech Hun Sen of Cambodia  7 July 2020  · 

អបអរសាទរ ខួប​១២ឆ្នាំ​នៃ​ការដាក់បញ្ចូល​ប្រាសាទព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក

ថ្ងៃទី​៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០២០ នេះ ជា​ខួប​១២ឆ្នាំ​នៃ​ការដាក់បញ្ចូល​ប្រាសាទព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​។ ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​កើតឡើង​កាលពី​ថ្ងៃទី​៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ត្រូវបាន​ចាត់ទុកជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ថ្មី​មួយ​ បើ​គិត​ចាប់តាំងពី​កម្ពុជា​ទទួលបាន​ប្រាសាទ​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​មួយ​នេះ ក្រោយ​ឈ្នះក្តី​លើ​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​តុលាការអន្តរជាតិ​ក្រុងឡាអេ​នា​ថ្ងៃទី​១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦២​។

ព្រះវិហារ ប្រាសាទ​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​របស់​កម្ពុជា​ដែល​ស្ថិតនៅលើ​ភ្នំ​ដងរែក ត្រូវបាន​ចុះបញ្ជី​ជា​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​នា​កិច្ចប្រជុំ​ទី​៣២​របស់​គណៈកម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ កាលពី​ថ្ងៃទី​៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ នៅ​ទីក្រុង​កេ​បិ​ច ប្រទេស​កាណាដា​៕

ខេត្តព្រះវិហារ ជាខេត្តមួយនៅភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា។ ខេត្តព្រះវិហារមានទីរួមខេត្តនៅ ភ្នំត្បែងមានជ័យ។ ខេត្តព្រះវិហារត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមប្រាសាទព្រះវិហារ។

បញ្ជីប្រសាទ នៅ ខេត្ត ព្រះវិហារ

1. ប្រាសាទកន្ទប់ (ខេត្តព្រះវិហារ)
2. ប្រាសាទកាត់ក្ដី (ខេត្តព្រះវិហារ)
3. ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ (ខេត្តព្រះវិហារ)
4. ប្រាសាទក្រចាប់ (ខេត្តព្រះវិហារ)
5. ប្រាសាទក្រពុំឈូក (ខេត្តព្រះវិហារ)
6. ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តព្រះវិហារ)
7. ប្រាសាទគោកបេង (ខេត្តព្រះវិហារ)
8. ប្រាសាទគោល (ខេត្តព្រះវិហារ)
9. ប្រាសាទចិន (ខេត្តព្រះវិហារ)
10. ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ (ខេត្តព្រះវិហារ)
11. ប្រាសាទជាន់ស្រាំ (ខេត្តព្រះវិហារ)
12. ប្រាសាទឈូក (ខេត្តព្រះវិហារ)
13. ប្រាសាទដប់ (ខេត្តព្រះវិហារ)
14. ប្រាសាទដំរី (ខេត្តព្រះវិហារ)
15. ប្រាសាទណងឃូ (ខេត្តព្រះវិហារ)
16. ប្រាសាទតាប៉ាង (ខេត្តព្រះវិហារ)
17. ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត (ខេត្តព្រះវិហារ)
18. ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ (ខេត្តព្រះវិហារ)
19. ប្រាសាទត្រពាំងគុក (ខេត្តព្រះវិហារ)
20. ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក (ខេត្តព្រះវិហារ)
21. ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ (ខេត្តព្រះវិហារ)
22. ប្រាសាទធំ (ខេត្តព្រះវិហារ)
23. ប្រាសាទនរាយ (ខេត្តព្រះវិហារ)
24. ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តព្រះវិហារ)
25. ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់ (ខេត្តព្រះវិហារ)
26. ប្រាសាទបន្ទាយយួន (ខេត្តព្រះវិហារ)
27. ប្រាសាទបី (ខេត្តព្រះវិហារ)
28. ប្រាសាទបឹង (ខេត្តព្រះវិហារ)
29. ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ (ខេត្តព្រះវិហារ)
30. ប្រាសាទបឹងស្រែលិច (ខេត្តព្រះវិហារ)
31. ប្រាសាទប្រាំ (ខេត្តព្រះវិហារ)
32. ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ) (ខេត្តព្រះវិហារ)
33. ប្រាសាទព្រះដំរី (ខេត្តព្រះវិហារ)
34. ប្រាសាទព្រះពល (ខេត្តព្រះវិហារ)
35. ប្រាសាទព្រះវិហារ (ខេត្តព្រះវិហារ)
36. ប្រាសាទព្រះស្ទឹង (ខេត្តព្រះវិហារ)
37. ប្រាសាទភ្នំព្រលាន (ខេត្តព្រះវិហារ)
38. ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន (ខេត្តព្រះវិហារ)
39. ប្រាសាទភ្នំម្រេច (ខេត្តព្រះវិហារ)
40. ប្រាសាទរើល (ខេត្តព្រះវិហារ)
41. ប្រាសាទសង្កែ (ខេត្តព្រះវិហារ)
42. ប្រាសាទសំឡាញ (ខេត្តព្រះវិហារ)
43. ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ (ខេត្តព្រះវិហារ)

ពួកជនជាតិសៀម ព្រមឪ្យជនជាតិថៃ ដែលឈ្នះការបោះឆ្នោត បើកការចរចារព្រំដែនឡើងវិញ។ ជនជាតិសៀម ភ័យពីការដែលខាងខ្មែរ ដឹងពីអាថ៌កំបាំងនៃ រឿង ព្រះគោព្រះកែវ (ព្រះគោ គឺប្រាសាទតាក្របី ព្រះកែវគឺ ប្រាសាទព្រះវិហារ ខេត្តស្រះកែវ វត្តកែវ សិក្ខារីស្វារះ....) ដោយលោក ចាន់ ប៊ន 

ពត៍មានកូរ៖ គេបោកបន្លំឲ្យអ្នកអាន readers ឈីចាប់ក្រោកតស៊ូ!!! គេផ្សាយថា អាយុធ្យាជាទីក្រុងបុរាណខ្មែរ !! មិនពិតទេ😍😍😚 វាជាទីក្រុងរបស់សៀម មិនមែនជារបស់ខ្មែរ មិនមែនរបស់ថៃ មិនមែនរបស់ចិន មិនមែនរបស់នគរស្រីល្វោ មិនមែនរបស់នគរព្រះគោ (នគរាជ Korat) មិនមែននគរព្រះកែវ (ស្រះកែវ)។

ចែក កូន ក្មួយ អាហ៊ា អាទ្រី អាកូ .....អានរឿង ព្រះគោ ព្រះកែវ បែកពី មេ ដោយសារខ្សែពួរធំ (ជួរភ្នំដងរែក)

រឿង ព្រះគោ ព្រះកែវ

Posted on December 8, 2013 by tanvichet

នេះជារឿងនិទានពី ព្រះគោ ព្រះកែវ ដែលនិយាយតៗគ្នាមក ។

នៅស្រុកលង្វែក មានគ្រួសារមួយរស់នៅពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធប្រកបរបរជាអ្នកធ្វើស្រែចម្ការ ។ នាងប្រពន្ធមានផ្ទៃពោះ លុះដល់យប់មួយបានយល់សប្ដិឃើញថានាងបានចិញ្ចៀនពេជ្របីវង់មកពាក់ ហើយក៏បាត់ទៅវិញ ។ នាងភ្ញាក់ឡើងភ័យផងអរផងក៏ឲ្យប្ដីទៅរកគ្រូទាយ ។ មាណពជាប្ដីបានទៅរកគ្រូទាយតាមដំណើរសប្ដិរបស់ប្រពន្ធ ។ គ្រូទាយក៏គន់គូរមើលតាមក្បួនតម្រាហើយក៏ប្រាប់ទៅមាណពថា “បើតាមសប្ដិនេះល្អណាស់! គឺមានអ្នកមានបុណ្យមកចាប់កំណើត តែត្រូវឲ្យនាងតមកុំបរិភោគផ្លែស្វាយខ្ចី បើមិនដូច្នោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់។ សូមក្មួយចាំសម្គាល់មើលដោយខ្លួនឯងចុះ” ។ មាណពត្រឡប់មកផ្ទះវិញក៏ប្រាប់ប្រពន្ធតាមពាក្យដែលគ្រូបានទាយ ព្រមទាំងហាមប្រពន្ធមិនឲ្យបរិភោគផ្លែស្វាយខ្ចី ។

 លុះពរពោះបានគ្រប់ខែហើយ នាងចេះតែនឹកចង់ស្វាយខ្ចីយ៉ាងខ្លាំង។ ពេលមួយនាងដើររកមើលឃើញផ្លែស្វាយខ្ចីមួយក៏ប្រាប់ឲ្យប្ដីឡើងបេះ តែមាណពមិនព្រមឡើងបេះឲ្យ ដោយធ្វើជាទៅចម្ការបាត់ ។ ដោយនឹកចង់ស្វាយខ្ចីខ្លាំងពេករហូតដល់ទ្រាំលែងបាន ក៏ដើរទៅរកបេះដោយខ្លួនឯង ។ នាងខំប្រវេប្រវាឡើងដើមស្វាយម្នាក់ឯង ពេលទៅដល់លើនាងតោងចំមែកពុកមួយ ស្រាប់តែបាក់ធ្លាក់ចុះមកដល់ដី ស្លាប់មួយរំពេច ។ ពេលនោះធ្លាយពោះចេញកូនគោមួយនិងកូនប្រុសមួយពីផ្ទៃរបស់នាង ។

 កូនគោចេញមកភ្លាមក៏ចេះដើរមួយរំពេច ឯកូនមួយទៀតនៅក្នុងស្រោមនៅឡើយ ។ កូនគោបានរត់ទៅរកឪពុកឲ្យមកជួយប្អូនដែលនៅក្រោមដើមស្វាយនោះ ។ មាណពឃើញកូនគោបានដើរតាមរហូតទៅឃើញប្រពន្ធដេកស្លាប់ក្រោមដើមស្វាយក៏យំសោកអាណិតប្រពន្ធជាពន់ពេក ។ ព្រះគោបានប្រាប់ឲ្យឪពុកលើកប្អូនចេញមក មាណពបានយកកូននោះទៅផ្ទះ ។

លុះព្រឹកឡើងមាណពបីកូនដើរសុំទឹកដោះពីអ្នកស្រុកឲ្យកូនបៅ អ្នកស្រុកបានសាកសួរមាណពថា៖

– នេះជាកូនអ្នកណាបានជាក្មួយដើររកទឹកដោះឲ្យបៅដូច្នេះ?

– នេះជាកូនរបស់ខ្ញុំ ។

– ចុះម្ដាយវាទៅណាបានជាមិនឲ្យវាបៅ?

– ប្រពន្ធខ្ញុំធ្លាក់ពីលើដើមស្វាយស្លាប់បាត់ហើយ ក្នុងពោះរបស់នាងមានកូនគោនិងកូនមួយនេះឯង ។

ឮដូច្នេះអ្នកស្រុកផ្អើលចោមរោមមើល ។ ពេលអ្នកស្រុកមកមើលឃើញមាណពបីកូនមួយមានទាំងកូនគោនៅក្បែរផង គេនាំគ្នាឆ្ងល់យ៉ាងខ្លាំង ហើយដឹងថាមានកូនកើតមកជាសត្វគោ ឯម្ដាយបែកពោះស្លាប់ខុសគេឯងដូច្នេះ អ្នកស្រុកយល់ថានឹងនាំឲ្យចង្រៃដល់ភូមិស្រុក ក៏នាំគ្នាជេរស្ដី តាមវាយបណ្ដេញមាណព និងកូនលែងឲ្យមកក្បែរភូមិ ។ មាណពនិងកូនទាំងពីររត់ទៅរស់នៅក្នុងព្រៃឆ្ងាយដាច់ពីគេឯង ដោយមិនហ៊ានសង់ផ្ទះសម្រាប់ជ្រកកោនអ្វីឡើយ ។ មាណពនាំកូនទៅជ្រកតែក្រោមដើមឈើធំៗ ហើយដើរបេះផ្លែឈើបរិភោគជាអាហារ ។

ក្រោយមក ព្រះគោ ព្រះកែវ រាងធំល្មមដឹងក្ដីខ្លះៗ ថ្ងៃមួយពីរនាក់បងប្អូនចេញមកវាលមួយបានឃើញពួកក្មេងឃ្វាលគោមួយហ្វូងកំពុងលេងយ៉ាងសប្បាយ ។ ព្រះកែវបានសុំបងទៅលេងជាមួយពួកគេដែរ ដោយបោចវល្លិធ្វើជាខ្សែចងព្រះគោដឹកចេញទៅ ។ លុះដល់ពេលបាយ ក្មេងៗទាំងនោះនាំគ្នាស៊ីបាយជុំគ្នា ឯព្រះកែវគ្មានបាយ ក៏ដើរទៅសុំគេ៖

– ខ្ញុំសុំស៊ីផង!

– ទេ! អញមិនឲ្យទេ ។ យី! អានេះមកពីណាបានជាមកសុំបាយគេស៊ី?

ពេលគេស៊ីបាយរូច ព្រះកែវឃើញគ្រាប់បាយនៅជាប់នឹងស្លឹកចេក ក៏សុំគេទៀត តែពួកក្មេងៗគង្វាលនោះបានយកស្លឹកខ្ចប់បាយនោះទៅញីចោល រួចដេញវាយជេរព្រះកែវចេញទៅ ។ ព្រះកែវបានរត់មកប្រាប់ព្រះគោដោយយំខ្សឹកខ្សួលនឹងពូកគេដែលវាយជេរមកលើខ្លួន ។ ព្រះគោបាននឹងអាណិតព្រះកែវជាប្អូនយ៉ាងខ្លាំង ។ ព្រះគោឃើញប្អូនឃ្លានបាយ ហើយត្រូវគេដេញវាយ ធ្វើបាបព្រមទាំងត្មះតេះដៀលដូច្នេះ ក៏តាំងរោទិ៍បីដងស្រាប់តែក្អែចេញជាម្ហូបអាហារទិព្វដែលមានចាន ពែង ថូ ស្លាបព្រា ។ល។ សុទ្ធតែគ្រឿងមាសប្រាក់ឲ្យប្អូនបរិភោគម្នាក់ឯង ។

– ហេតុអ្វីបានជាបងមិនក្អែអាហារនេះឲ្យពុកយើងផង?

– មិនបានទេ ! អាហារនេះគឺសម្រាប់តែប្អូនម្នាក់ឯងប៉ុណ្ណោះ ។

ពួកក្មេងឃ្វាលគោលបមើលព្រះគោក្អែចេញអាហារនិងរបស់របរប្រើប្រាស់សុទ្ធតែគ្រឿងមាសប្រាក់ដូច្នេះ ក៏លបចាំមើលដល់ព្រះគោលេបគ្រឿងមាសប្រាក់ទាំងអស់នោះចូលក្នុងពោះវិញ ។ ក្មេងៗបាននាំគ្នារត់ទៅប្រាប់ឪពុកម្ដាយរៀងៗខ្លួន ធ្វើឲ្យចាស់ៗក្នុងភូមិឆ្ងល់ពីហេតុការណ៍នេះ ។ អ្នកភូមិបាននាំគ្នាផ្អើលឆោឡោ កាន់ពូថៅ កាំបិត ដំបង ទៅព័ទ្ធចាប់ព្រះគោដើម្បីនឹងវះយកវត្ថុទិព្វទាំងនោះ ។ លុំចាប់បានព្រះគោហើយ គេក៏ដឹកយកមកចងជាប់នឹងដើមកណ្ដោលធំមួយ និងមានមនុស្សផ្អើលមកឈរមើលព្រះគោដោយសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ និងនឹកចង់បានទ្រព្យរបស់ដែលមាននៅក្នុងពោះព្រះគោ ។ ពេលអ្នកស្រុកចូលបម្រុងនឹងធ្វើបាបព្រះគោ ភ្លាមនោះព្រះគោបានឲ្យប្អូនតោងកន្ទុយឲ្យជាប់ ហើយក៏ហោះឡើងសណ្ដកដើមកណ្ដោលរលំបាក់លើពួកអ្នកស្រុកទាំងអស់នោះ ធ្វើឲ្យអ្នកខ្លះត្រូវបាក់ដៃ បាក់ជើង បែកក្បាលស្ទើរគ្រប់ៗគ្នា ហើយព្រះគោបានស្រែកប្រាប់ទៅអ្នកស្រុកដែលត្រូវរបួសថាឲ្យយកដើមកណ្ដោលទៅដាំផឹកនឹងជាវិញហើយ ។ ពេលឮដូច្នោះ អ្នកខ្លះបានកាប់យកឫសកណ្ដោលទៅដាំផឹកដើម្បីព្យាបាលរបួសខ្លួន ស្រាប់តែជាសះស្បើយយ៉ាងសក្ដិសិទ្ធិមែន ក៏នាំគ្នានឹកដល់ព្រះគោដែលមានឬទ្ធិបារមីខ្លាំងពូកែ និងលែងហ៊ានបៀតបៀនព្រះគោទៀត ។ ព្រះគោបានហោះទៅនៅក្នុងព្រៃដ៏ជ្រៅឆ្ងាយពីភូមិស្រុកនានា ហើយរស់នៅតែពីរនាក់បងប្អូនក្បែរស្រះទឹកមួយយ៉ាងល្អ ។

និយាយពីឪពុករបស់ព្រះគោ ព្រះកែវ បាត់កូនមិនឃើញត្រឡប់មកកន្លែងដើមវិញ ក៏ខំស្រែកហៅជុំវិញទីនោះមិនឃើញសោះ ។ មាណពនឹកកូនឥតឧបមា បានដើររកស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងមិនឃើញទៀត មាណពធ្វើដំណើរចេញពីទីនោះ ដើរស្វែងរកកូនដោយក្ដីវិលវល់បំផុត ។ មិនយូរប៉ុន្មាន ឪពុករបស់ព្រះគោព្រះកែវធ្លាក់ខ្លួនឈឺរហូតដល់ដួលស្លាប់ក្នុងព្រៃនោះទៅ ។

ថ្លែងពីបុត្រីប្រាំពីរអង្គរបស់ស្ដេច ។ នាងដែលជាបុត្រីពៅមានរូបឆោមស្អាតនិងមានចរិយាស្លូតបូតជាងគេ ។ ថ្ងៃមួយបុត្រីទាំងអស់គ្នាអផ្សុកនឹកចង់ទៅលេងព្រៃដែលនៅឆ្ងាយពីរាជវាំង ក៏បានទូលសុំអនុញ្ញាតពីព្រះបិតារួចចេញដំណើរទៅ ។ លុះទៅដល់ស្រះទឹកមួយកណ្ដាលព្រៃក្បែរកន្លែងព្រះគោព្រះកែវស្នាក់នៅ បុត្រីស្ដេចទាំងអស់ និងពួកហែហមទាំងឡាយនាំគ្នាឈប់សម្រាក និងងូតទឹកលេងសប្បាយក្នុងស្រះទឹកនោះ ។ ព្រះកែវឮសូរមាត់មនុស្សអ៊ូអរក៏ចេញមកលបមើល ឃើញបុត្រីស្ដេចទាំងប្រាំពីរអង្គ ព្រះកែវបានចាប់ចិត្តស្រឡាញ់នាងពៅ តែដោយខ្លួនគ្មានសម្លៀកបំពាក់ត្រឹមត្រូវ បានរត់មកនិយាយប្រាប់បង ។ ព្រះគោឮប្អូននិយាយប្រាប់ក៏ក្អែសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការទិព្វឲ្យព្រះកែវស្លៀកពាក់យ៉ាងស្អាតហើយចេញទៅ។ បុត្រីស្ដេចទាំងនោះឃើញព្រះកែវភ្លាម នាំគ្នាលួចស្រឡាញ់ ហើយហៅចុះទៅងូតទឹកលេងល្បែងដេញចាប់កូនកាសអណ្ដែតទឹក ។ ពេលព្រះកែវចាប់បាន ដេញជួសតែនាងពៅ ហើយពេលនាងពៅចាប់បានវិញ ក៏ដេញជួសតែព្រះកែវដែរ។ លុះលេងបានបានយូរបន្តិចទៅនាងពៅនិងព្រះកែវកាន់តែស្និទ្ទឡើងៗ ធ្វើឲ្យបងៗនាងពៅខឹងហើយនាំគ្នាត្រឡប់ទៅវាំងវិញ ព្រមទាំងនិយាយថានឹងយករឿងនេះទៅទូលព្រះបិតា។

ពេលត្រឡប់ទៅដល់វាំងវិញ បងៗរបស់នាងពៅចូលទៅគាល់ព្រះបិតាជាធម្មតា ។ ដោយពុំឃើញនាងពៅចូលគាល់ ស្ដេចក៏សួររក៖

– នាងពៅទៅណា បានជាមិនឃើញមកដូច្នេះ?

– ព្រះបិតា! នាងមិនហ៊ានចូលគាល់ព្រះអង្គទេ។

– តើមានរឿងហេតុអ្វីបានជាមិនហ៊ានចូលមក?

– ព្រះបិតា! ពេលទៅស្រង់ទឹកលេងនោះ នាងពៅបានប្រឡែងលេងជាមួយបុរសម្នាក់ដោយគ្មានខ្លាចក្រែងអ្វីឡើយ ។

ស្ដេចស្ដាប់កូនបងៗទូលដូច្នេះ ក៏ខ្ញាល់នឹងនាងពៅដែលហ៊ានធ្វើផ្ដេសផ្ដាសឥតខ្លាចក្រែងព្រះអង្គ ។ ព្រះអង្គបានបញ្ជាឲ្យនិរទេសនាងពៅចេញពីវាំងទៅរស់នៅក្នុងព្រៃ ។ នាងពៅបានធ្វើដំណើរក្នុងព្រៃដោយសោយតែផ្លែឈើរហូតដល់ជួបនឹងព្រះកែវ ។ ព្រះគោបានរៀបអភិសេកព្រះកែវនិងនាងពៅ រួចបានក្អែចេញប្រាសាទយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្អូនរស់នៅទាំងអស់គ្នា ។

និយាយពីស្ដេចសៀមបានប្រើរាជទូតនាំសារមកទូលថ្វាយស្ដេចខ្មែរបបួលប្រជល់មាន់ដាក់ប្រជារាស្ដ្រ ពលទាហាននិងទ្រព្យសម្បត្តិ ។ ការជល់នេះស្ដេចសៀមជាអ្នកឈ្នះ តែស្ដេចខ្មែរបានសុំជល់ម្ដងទៀត ។ លើកក្រោយនេះ ស្ដេចខ្មែរមានការព្រួយព្រះទ័យយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះមិនដឹងជារកមាន់ឯណាមកជល់ឈ្នះមាន់ស្ដេចសៀម។ ព្រះអង្គបានឲ្យពួកសេនាស្វែងរកមាន់ខ្លាំងពូកែគ្រប់កន្លែង ។ លុះពួកគេដើរៗទៅបានជួបនឹងនាងពៅ ហើយបាននិយាយតាមដំណើររឿងព្រមទាំងត្រឡប់មកវិញយកដំណឹងនេះទូលថ្វាយដល់ស្ដេច ។ ពេលនោះស្ដេចនិងបុត្រីទាំងអស់បានយល់ថាត្រូវឲ្យនាងពៅជាមួយព្រះកែវ ដោះស្រាយរឿងនេះ ។ ព្រះកែវយករឿងនេះទៅប្រាប់បង ពេលនោះព្រះគោសុខចិត្តប្រែកាឡាខ្លួនជាសត្វមាន់ដើម្បីជួយដល់នគរទាំងមូល ។ ពេលជល់លើកនេះមាន់ស្ដេចខ្មែរ ឈ្នះខាងស្ដេចសៀម ធ្វើឲ្យស្ដេចសៀមខឹងយ៉ាងខ្លាំងហើយឆ្ងល់ថា៖ “ហេតុអ្វីបានជាមាន់ស្ដេចខ្មែរមានមាឌតូចសោះអាចសម្លាប់មានគកដ៏ធំរបស់យើងដូច្នេះ? នេះប្រហែលមានឬទ្ធិបារមីអ្វីហើយមើលទៅ?” ។ ស្ដេចសៀមមិនអស់ចិត្ត ក៏បបួលប្រជល់ដំរីម្ដង ។ ពេលនេះព្រះគោត្រូវប្រែកាឡាជាដំរី ដើម្បីប្រជល់ម្ដងទៀត ។ លើកនេះដំរីខ្មែរឈ្នះដំរីសៀមដដែល ធ្វើឲ្យស្ដេចសៀមកាន់តែខឹងនិងចង់ដឹងថែមទៀត ។ លើកក្រោយសៀមបានរៀបចំគោយន្ដធ្វើពីដែកហើយមកបបួលស្ដេចខ្មែរប្រជល់ទៀត ។ លើកនេះព្រះគោដឹងច្បាស់ថាច្បាស់ជាចាញ់គេហើយក៏និយាយប្រាប់ប្អូនឲ្យប្រុងប្រយ័ត្ន នាំនាងពៅមកក្បែរទីលានប្រយុទ្ធ ហើយត្រៀមតោងកន្ទុយដើម្បីហោះរត់ចេញ ។ លុះដល់ពេលជល់ ព្រះគោបានព្យាយាមជល់ជាមួយគោយន្ដយ៉ាងខ្លាំង ព្រះគោបានបោលបុកគោយន្ដរបស់សៀមបីដង ដឹងថាមិនអាចយកឈ្នះបានក៏រត់មករកប្អូនភ្លាម ។ ព្រះកែវនាំនាងពៅតោងកន្ទុយបង ហើយព្រះគោហោះវឹងចេញទៅធ្វើឲ្យផ្អើលអស់ទាំងខ្មែរទាំងសៀមនឹកតាមមើល ហើយសៀមនឹកចង់បានព្រះគោយ៉ាងខ្លាំង ក៏នាំពលទាហានដេញតាមចាប់ ។ ចំណែកឯនាងពៅតោងកន្ទុយព្រះគោយូរៗទៅ ក៏ធ្លាក់ចុះមកដី ព្រះកែវឃើញដូច្នោះក៏លែងដៃចុះមកតាមនាងពៅ ។ ពេលធ្លាក់ចុះមកដល់ នាងពៅបានប្រាប់ព្រះកែវឲ្យរត់ចេញទៅព្រោះពួកសៀមតាមជាប់មកពីក្រោយ ហើយនាងក៏ដាច់ខ្យល់ស្លាប់មួយរំពេច ។ ព្រះកែវរត់ចេញទៅ ឯព្រះគោដឹងថាប្អូនធ្លាក់ចុះ​មក ក៏ចុះមកតាមប្អូនជួបនឹងព្រះកែវក៏នាំគ្នារត់គេចចេញពីពួកសៀមជានិច្ច ។

និយាយពីព្រះឥន្ទ្រក្ដៅក្រហាយនៅមិនបានក៏ប្រមើលមើលមកក្រោមឃើញនាងពៅដេកស្លាប់កណ្ដាលព្រៃដូច្នេះ ក៏យកទឹកកន្ទីរ មកស្រោចពីលើសពនាងឲ្យក្លាយជាថ្មនិងនាំព្រលឹងនាងទៅគង់នៅឋាន​សួគ៌ 

ចំណែកព្រះគោចេះតែនាំប្អូនរត់គេចរហូតដល់កន្លែងមួយមានព្រៃច្រើនគ្រាន់បើក៏ពួននៅទីនោះ ។ ចាប់ពីព្រះគោទៅនៅត្រង់នោះមក ធ្វើឲ្យដើមឈើទាំងឡាយមានផ្លែផ្កាស្រសបំព្រង សត្វផងទាំងពួង ក៏ដូចអ្នកភូមិក្បែរៗនោះបានសម្បូណ៌សប្បាយប្លែកខុសពីធម្មតា ។ ដំណឹងនេះបានលេចឮទៅដល់ស្ដេចសៀម គេបានឲ្យហោរាទាយដឹងថា មានព្រះគោទៅនៅត្រង់នោះ ក៏នាំទាហានដេញតាមចាប់បន្តទៀត ។ ដោយចង់បានព្រះគោទៅនៅក្នុងស្រុករបស់គេខ្លាំងពេក ក៏ចេះតែតាមចាប់គ្រប់ពេលវេលា ។ ព្រះគោនាំប្អូនហោះគេចទៅដល់បន្ទាយលង្វែក មានព្រៃឫស្សីដុះយ៉ាងក្រាស់ព័ទ្ធជុំវិញ ក៏នាំគ្នាលាក់ខ្លួនពួននៅទីនោះ ។ ស្ដេចសៀមបានឲ្យហោរាទាយដឹងថាព្រះគោនៅទីនោះ ក៏លើកគ្នាមកតាមចាប់ តែចូលមិនរួចដោយមានព្រៃឫស្សីច្រើនពេក ក៏រកល្បិចបាញ់ប្រាក់ដួងមកច្រកក្នុងកាំភ្លើងបាញ់ចូលព្រៃឫស្សីនោះហើយត្រឡប់ទៅវិញ ។ ពេលក្មេងឃ្វាលគោមកដល់កន្លែងនេះរើសបានប្រាក់ដួងនៅតាមគុម្ពឫស្សី ក៏នាំគ្នាទៅប្រាប់ឪពុកម្ដាយ ធ្វើឲ្យអ្នកស្រុកនាំគ្នាមកកាប់ឆ្ការព្រៃឫស្សីដើម្បីយកប្រាក់នោះ ។ មិនយូរប៉ុន្មានឫស្សីទាំងនោះត្រូវខ្ទេចខ្ទីអស់ ។ សៀមបានលើកទ័ពមកម្ដងទៀត ពេលនោះព្រគោព្រះកែវប្រែកាឡាជាសត្វក្របី ហើយដើរចូលក្នុងហ្វូងក្របីដើម្បីបន្លំពួកសៀម ។ ស្ដេចសៀមបានយកព្រ័ត្រស្បែកក្របីព័ទ្ធជាសីមា ជុំវិញហ្វូងក្របីដើម្បីចាំមើល ។ ក្របីទាំងនោះលោតរំលងព្រ័ត្ររត់បាត់អស់នៅពេលពួកសៀមដេញវាយ តែព្រះគោ និង ព្រះកែវមិនព្រមលោតរំលងព្រ័ត្រក៏ឈរនៅស្ងៀមព្រោះខ្លាចសាបសិល្ប៍មន្ដវិជ្ជាផ្សេងៗ ។ ពួកសៀមចាប់ព្រះគោព្រះកែវហើយបានវាយជេរ ហើយយកទៅដាក់ឃុំទុកនៅស្រុកសៀមបាត់ទៅ ។

វេលាយប់មួយ ព្រះគោព្រះកែវលួចរត់ចូលមកដល់ស្រុកខ្មែរវិញ ។ ពួកសៀមបានលើកទ័ពមកតាមចាប់ព្រះគោព្រះកែវស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែង រហូតដល់ចាប់បានម្ដងទៀត លែងហ៊ានជេរវាយ តែបែរជាសង់ប្រាសាទយ៉ាងស្អាតឲ្យព្រះគោព្រះកែវគង់នៅ ហើយមានជញ្ជាំងខ័ណ្ឌប្រាំពីរជាន់ និង មានអ្នកយាមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ដោយខ្លាចព្រះគោលួចរត់ទៀត ។ ពួកសៀមយល់ថា កាលណាបានព្រះគោគង់នៅទីណា ទីនោះនឹងបានសុខក្សេមក្សាន្ដ ។ ដូច្នេះហើយបានជាពួកសៀមខំថែរក្សាព្រះគោព្រះកែវទុកយ៉ាងរឹងមាំ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ព្រះគោព្រះកែវលែងបានវិលត្រឡប់មកស្រុកខ្មែរវិញរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ៕​  

ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅរឿង ព្រះគោ ព្រះកែវ  បោះពុម្ពផ្សាយដោយ រៃយំ

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ

ខេត្តព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តទិសឧត្តរនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានចម្ងាយពីរាជធានីភ្នំពេញ ប្រមាណចំងាយ៣២០គីឡូម៉ែត្រ ជាខេត្តស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពង់រាប តំបន់ព្រៃភ្នំ ភូមិសាស្ត្រដែលមានភាពទូលាយ សំបូរព្រៃឈើធំៗជាជំរកសត្វព្រៃគ្រប់ប្រភេទ រ៉ែ ធនធានធម្មជាតិ និងសំនង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រាសាទបុរាណ។ ព្រំប្រទល់ខាងជើងទល់នឹងប្រទេសថៃ និងប្រទេសឡាវ ប៉ែកខាងត្បូងទល់នឹងខេត្តកំពង់ធំ ប៉ែកខាងលិចទល់នឹង ខេត្តសៀមរាប និងឧត្តរមានជ័យ ប៉ែកខាងកើតទល់នឹង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។

ខេត្តព្រះវិហារ​មាន​ផ្ទៃ​ដី​សរុប​ ១៤.០៣១ គ.ម២ (???) ក្នុង​នោះ​ផ្ទៃ​ដី​បង្ករ​បង្កើន​ផល​មាន​ចំនួន​ ២០.០០០ហិចតា។​ ខេត្ត​ចែក​ចេញ​ជាំ​៧​ស្រុក​រួម​មាន៤៩ឃុំ​ដែល​មាន​ភូមិ​សរុប​២០៨ភូមិ។ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​នៅ​ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ​ភាគច្រើន​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ​និង​មាន​ជន​ជាតិ​ភាគតិច កួយ មាន​ប្រមាណ​២០% មាន​របរ​ធ្វើ​ស្រែ​ ចំការ​ រក​ជ័រ រក​វល្លិ៍ លក់ដូរ​ និង​នេសាទ​ត្រី​បន្តិច​បន្តួច។ ការងារ​ធ្វើ​ស្រែ​ចំការ​ពុំ​សូវ​ទទួល​បាន​ទិន្នផល​ខ្ពស់​ឡើយ ព្រោះ​ដោយ​បង​ប្អូន​ធ្វើ​តាម​របៀប​អភិរក្សនិយម​ គឺ​ធ្វើស្រែ​ប្រវាស​មេឃ។

តំបន់ទេសចរណ៍

ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ​ជា​ខេត្ត​មួយ​សំបូរ​ទៅ​ដោយ​ផលិតផល​ទេសចរណ៍​ច្រើន​ជាង​គេ​សំរាប់​អភិវឌ្ឍ ដើម្បី​ទាក់​ទាញ​ទេសចរណ៍​​ឱយ​មាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍ និង​មក​កំសាន្ត។ ប៉ុន្តែ​មាន​ចំនុច​លំបាក​ជា​ច្រើន​ដែល​ធ្វើ​ឱយ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​មាន​ការ​​ធ្លាក់​ចុះ​និង​រាំង​ស្ទះ​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍនោះ​គឺ​គ្មាន​មធ្យោបាយ​គ្រប់​គ្រាន់​សំរាប់​ធ្វើ​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ឱយ​ទូលំ​ទូលាយ​ ប៉ុន្តែ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​វិញ​ក៏​បាន​បើក​ឱយ​ភ្ញៀវ​ជាតិ អន្តរជាតិ​ចូល​ទស្សនា​យ៉ាង​ច្រើន​កុះ​ករ។ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ​​មាន​សន្តិសុខ​ល្អ​គ្រប់​គ្រាន់​សម្រាប់​ឱយ​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​មកទស្សនា។

ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ

ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​មាន​ទី​តាំង​នៅ​ភូម​ស្វាយ​ជ្រុំ​ ឃុំ​កន្ទួត​​ ស្រុក​ជាំ​ក្សាន្ត នៅ​លើ​ជួរ​ភ្នំ​ដង​រែក ជាប់​ព្រំ​ប្រទល់​ប្រទេស​ថៃ។ ភ្នំ​នេះ​មាន​កំពស់​៧៤០ម ធៀប​កំពស់​ទឹក​សមុទ្រ។ ដោយ​មាន​ផ្ទៃ​ក្រលា​៨០០ម៤០០ម ចំនោត​ខ្លាំង​ពី​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​និង​រាង​ទេរ​ទៅ​រក​ទឹក​ដី​ប្រទេស​ថៃ ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​មាន​ចំងាយ​ផ្លូវ​៤០៥គម​ពី​ភ្នំពេញ​និង​១០៨គម​ពី​ទី​រួម​ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ។

ប្រាសាទ​បាកាន ឬ​ព្រះខ័ន

មានទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​តាសែង​ឃុំ​រណសិរ្ស ស្រុក​សង្គម​ថ្មី នៅ​ជិត​ព្រំ​ប្រទល់​ខេត្ត​កំពង់​ធំ​និង​សៀមរាប​ ស្ថិត​នៅ​ភាគ​និរតី​ចំងាយ​ចំនួន​១០៥​គម ពី​ទី​រួម​ខេត្ត​។​ ប្រាសាទ​បាកាន​មាន​ក្បូរ​ក្បាច់​រចនា​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​ដែរ​តែ​កសាង​មុន​ពេល​លើក​រាជ​ធានី​ទៅ​អង្គរវត្ត។ ប្រាសាទ​បាកាន​មាន​ឈ្មោះដើម​ហៅ​ថា​ជ័យ​ស្រី​ប្រាសាទ​នេះ​កសាង​ដោយ​ព្រះ​បាទ​សុរិយវរ្ម័ន​ទី១​ (គស​១០០២​, មិនច្បាស់លាស) លើ​បូជនីយដ្ឋាន​ចាស់​របស់​ព្រះ​បាទ​យសោវរ្ម័ន​ទី​១ និង​មាន​បន្ថែម​រចនា​បថ​មុខ​៤​ខ្លះ​ដោយ​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​មុន​ពេល​ឡើង​គ្រង​រាជ​នៅ​អង្គរ (គស​១១៨១)​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​កសាង​ប្រាសាទ​នេះ​ដើម្បី​តំកល់អដ្ឋិធាតុ​ញាតិវង្ស​និង​ព្រះ​បរម​គ្រូ​របស់​ព្រះ​អង្គ។

​ប្រាសាទ​កោះកេរ្តិ៍

មាន​ទី​តាំង​​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​ស្រយ៉ង់​ជើង​ឃុំ​ស្រយ៉ង់​ ស្រុក​គូលែន ស្ថិត​នៅ​ជិត​ព្រំ​ប្រទល់​ខេត្ត​សៀមរាប មាន​ចម្ងាយ​៧២​គម ពី​ទីរួមខេត្ត។​ ក្រុម​ប្រាសាទ​កោះ​កេរ្តិ៍​មាន​ប្រាសាទ​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ចំនួន​៣៨​ប្រាសាទ​ដែល​មាន​​ចំងាយ​ពី​ប្រាសាទ​មួយ​ទៅ​ប្រាសាទ​មួយ​ពី​២​ទៅ​៥​គម។ ប្រាសាទ​កោះកេរ្តិ៍​​កសាង​(៩២១៩៤២)​ ដោយ​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៤​ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​៨០​គម​នៃ​ទិស​ឥសាន​អង្គរ​ធំ។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ប្រាសាទ​ភ្នំ​មាន​៧​ថ្នាក់​កំពស់​៣៥ម។

ប្រាសាទ​ក្រពុំឈូក

ប្រាសាទ​ក្រពុំឈូក​មាន​ចំងាយ​​៤០​គម​ពី​ទីរួម​ខេត្ត​ស្ថិត​នៅ​ឃុំ​រំដោះ​ស្រុក​រវៀង។

ប្រាសាទ​អ្នកបួស

ព្រះវិហារ ប្រាសាទ​អ្នកបួស ដែល​ស្ថិតនៅលើ​កូនភ្នំ​មួយ​ដើមឡើយ មាន​ឈ្មោះថា ច័ន​ន្ទ​គិរី ស្រុក​ជាំ​ក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ​តាមពិតទៅ​គឺជា​ក្រុម ប្រាសាទ​ដែល​ត្រូវបាន​កាន់កាប់​កសាង និង​គ្រប់គ្រង​ពី​សតវត្សរ៍​ទី​៧​ដល់ សតវត្សរ៍​ទី​១១​នៃ​គ្រិស្តសករាជ​(​គ​.​ស​)

1. ប្រាសាទកន្ទប់
2. ប្រាសាទព្រះថ្កោល
3. ប្រាសាទកាត់ក្ដី
4. ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍
5. ប្រាសាទក្រចាប់
6. ប្រាសាទក្រពុំឈូក
7. ប្រាសាទខ្ទុំ
8. ប្រាសាទខ្នារ
9. ប្រាសាទគោកបេង
10. ប្រាសាទឈូក
11. ប្រាសាទដប់
12. ប្រាសាទគោល
13. ប្រាសាទចិន
14. ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ
15. ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត
16. ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ
17. ប្រាសាទតាប៉ាង
18. ប្រាសាទត្រពាំងគុក
19. ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក
20. ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ
21. ប្រាសាទចតុមុខ
22. ប្រាសាទបី
23. ប្រាសាទបឹង
24. ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ
25. ប្រាសាទជាន់ស្រាំ
26. ប្រាសាទធំ
27. ប្រាសាទនរាយ
28. ប្រាសាទនាងខ្មៅ
29. ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់
30. ប្រាសាទបន្ទាយយួន
31. ប្រាសាទបឹងស្រែលិច
32. ប្រាសាទប្រាំ
33. ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)
34. ប្រាសាទព្រះដំរី
35. ប្រាសាទព្រះស្ទឹង
36. ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន
37. ប្រាសាទភ្នំម្រេច
38. ប្រាសាទរើល
39. ប្រាសាទសង្កែ
40. ប្រាសាទសំឡាញ
41. ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ
42. ប្រាសាទព្រះវិហារ
43. ប្រាសាទតូច
44. ប្រាសាទអ្នកបួស
45. ប្រាសាទថ្នឹង
46. ប្រាសាទបឹងវែង
47. ប្រាសាទដាន
48. ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី
49. ប្រាសាទអណ្តូងគុក
50. ប្រាសាទច្រាប

ប្រាសាទ កោះកេរ  កោះកេរ្តិ៍   Koh Ker Temple

ផ្នែកខាងលើនេះ ជាការសង្ខេប ក្រោយពី ប្រមូលឯកសារនានា នៅ កម្ពុជា តាម ហ្វេសប៊ុក Youtube....blog, wbsite និង ឯកសារ បរទេស ជាពិសេស នៅ Mexoco  ដែលមាន ឆ្នាំ ស្រដោងកម្ពុជា មានរចនាបទ ស្រដៀងគ្នា ព្រមទាំង ការសិក្សា ការវិភាគ ខ្ញុំអាច ទាញសេចក្តីសន្ធិដ្ឋានថា ប្រាសាទ កោះកេរ្តិ ត្រូវតែ សរសេរថា កេរ្តិ បែបនេះ ដែលសំដៅថា Yuni ឬ យោនី  ចំណែក ប្រាសាទ លឹង្គ Lingar គឺ  សំដៅថា ប្រដាប់បន្តពូជបុរស ដែលតាម សាសនា តៅ គេហៅថា Yin and Yang ធាតុប្រុស ធាតុស្រី ធាតុ ស និង ធាតុខ្មៅ ...គឺដូច នៅ កម្ពុជា មានប្រាសាទភ្នំប្រុស ប្រាសាទភ្នំស្រី  ប្រាសាទលឹង្គ ប្រាសាទនាងខ្មៅ ។ ជាសរុប ពីរ៉ាមីដ Pyramid គឺជា សញ្ញា យោនី ឬ បេះដូង ដែល អ្នកប្រាជ្ញបរុាណ បង្វិលបញ្រ្ចាស់ ឲ្យ កំពូលស្រួចឡើងលើ តាមពិត កំពូលស្រួច ចុះក្រោម !!! ទើបចេញជា វប្បធម៍ ត្បាល់កិនស្រូវ បារាយណ៍ទឹក ....ឬ ថា ទីណា មានប្រាសាទ ទីនោះ​មាន បារាយណ៍ទឹក ទីណា មានវត្ត ទីនោះ មានស្រះទឹក ទីណា មានប្រភពទឹក ទីនោះ មានលឹង្គ ដូចជា លឹង្គ ១០០០ ឬ ទន្លេ លឹង្គ ៣..នៅ កោះកេរ្តិ នេះតែម្តង។

ប្រាសាទ កោះកេរ្តិ៍ ឬ ឆក គគីរ គោកគគីរ ប្រាសាទកោះកែរ Koh Ker កោះកែរ (ប្រាសាទធំ ឬ ត្រីភូនេស្វារៈ Triphunesvara) ប្រាសាទកោះកេរ ប្រាសាទប្រាង្គ Pyramid Khmer Temple ប្រាសាទប្រាំ ចំណោមប្រាសាទកោះកេរ ព្រះវិហារ Koh Kea Temple Preah Vihear... បើយោងតាមឯកសារ ក្រុមស្រាវជ្រាវ ជប៉ុន ក្រុមប្រាសាទ កោះកេរ មាន ១២៦ ប្រាសាទ ដែល អាចមាន រូបរាង ស្លាកស្នាមសំគាល់ថាជា ប្រាសាទ។ នេះគ្រាន់តែជា តួរលេខ នៅ តំបន់ បឹង ខាងជើងផ្លូវជាតិ បើសិនជា មានការស្រាវជ្រាវ នៅតំបន់ ខាងត្បូង ផ្លូវជាតិ ឬ តំបន់់បឹង ពោធិដំណាក់ នោះ អាចនឹងរកឃើញមានប្រាសាទជាច្រើនទៀត ( សូមមើលផែនី )

ផែនទីភូមិសាស្រ្តនយោបាយ បណ្តាជនជាតិ សម័យមហានគរ

ប្រាសាទ កោះកេរ  កោះកេរ្តិ៍   Koh Ker Temple មានអាយុ តំណាលនឹង ប្រាសាទពីរ៉ាមីត នៅប្រទេស Mexico ពោលគឺមានអាយុប្រមាណជា ១២២៣ ឆ្នាំ គឺតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣ នេះ។ ឈ្មោះប្លែកៗ នៃ ប្រាសាទ អាចមានដូចជា៖

1.  ប្រាសាទ កោះកេរ  
2. ប្រាសាទ កោះកេរ្តិ៍  
3. ប្រាសាទ ឆក គគីរ 
4. ប្រាសាទ  គោកគគីរ និង
5. ប្រាសាទ កោះកែរ

ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថនរោត្តម សីហមុនីព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី  អបអរសាទរ រមណីយដ្ឋានបុរាណវិទ្យាកោះកេរ នៃអតីតរាជធានីលិង្គបុរ ឬ ឆោកគគ៌្យរ របស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរូបិយនៃមនុស្សជាតិរបស់អង្គការយូណេស្កូ 🙏🏻❤️🇰🇭 យើងចងចាំជានិច្ចចំពោះព្រះរាជកិច្ចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងស្វិតស្វាញបំផុត នៃព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង ជាទីគោរពសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ជម្រុញឲ្យជោគជ័យដ៏ត្រចះត្រចង់នេះកើតមានឡើង។  

 សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នឹងអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីអបអរសាទរ “រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរ​ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូល ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក របស់អង្គការយូណេស្កូ” នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក នាល្ងាចថ្ងៃពុធ ៦កើត ខែភទ្របទ ឆ្នាំថោះ បញ្ចស័ក ​ពុទ្ធសករាជ២៥៦៧ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២០ កញ្ញា ​២០២៣ នេះ នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក នាវេលា​ម៉ោង ៦ល្ងាចតទៅ។

អបអរសាទរ​ រមណីដ្ឋាន ប្រាសាទកោះកេរ​  ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នងបេតិភណ្ឌ​ វប្បធម៌ពិភពលោក​ នៃ​  អង្គការ​ យូណេស្កូ​ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលេីកទី​ ៤៥​ របស់គណះកម្មាធិការ​បេតិកណ្ឌ​ ពិភពលោក​ នៅទីក្រុងរីយ៉ាដ​ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​ កាលពីថ្ងៃទី​ ១៧​ ខែកញ្ញា​ ឆ្នាំ​ ២០២៣​ វេលាម៉ោង​ ៤​ :​ ៣០​ នាទីល្ងាចម៉ោងនៅ​ កម្ពុជា

 ប្រាសាទ កោះកេរ​  ព្រឹកថ្ងៃទី ២០ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៣ វេលាម៉ោង៧ព្រឹក នៅសាលាសង្កាត់ព្រែកថ្មី រដ្ឋបាលសង្កាត់ព្រែកថ្មី ដឹកនាំដោយលោកស្រី វ៉ា សុរិន បានរៀបចំនូវពិធីសម្ដែងការអបអរសាទរព្រឹត្តិការណ៍ជាប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយរបស់ជាតិ និងប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូល គឺការសម្រេចចុះបញ្ជី រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរ ជាបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក ដោយមានការចូលរួមពី សមាជិក សមាជិកាក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ លោក លោកស្រីមេភូមិ អនុភូមិ និងសមាជិកភូមិទាំង ៦ បុស្តិ៍រដ្ឋបាលសង្កាត់ មន្រ្តីសង្កាត់ កងកម្លាំងប្រជាការពារ និងប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជា ១០០នាក់។

បញ្ហាសង្គមខ្មែរថ្ងៃនេះ គឺរឿង ចុះបញ្ជីប្រាសាទកោះកេរ្តិក្នុងបញ្ជី UNESCO. ក្រសួងទេសចរ មាន ២ ក្រុម គឺ ក្រុមទី ១ ទទួលខាងយក ប្រាសាទទៅចុះបញ្ជីនៅ UNESCO ដើម្បី​បានលុយ មកជួសជួលថែទាំប្រាសាទ ដើម្បីមន្រ្តីឡើងបុណ្យសក្តិ ! ចំណែក ក្រុមទី២ គឺ ក្រុមផ្សាយពត៍មាន ដែលជំនាញខាងផ្សាយ គឺមិនចាំបាច់ខ្វល់ច្រើនទេ ចាំតែផ្សាយថាអបអរសាទ ៗៗៗៗ ។ តែជាក់ស្តែង ការចុះបញ្ជីមិនទាន់បានជោគជ័យទេ មិនដឹងគេ អនុម័ត្តដែរឬអត់ ពេលណា?.....នេះជា បញ្ហាមន្រ្តីពត៍មាន ឬ មន្រ្តិប្រតិកម្មរហ័ស គឺ លឿនជាងសម្លេង លឿនជាងកាំជ្រួច Hypersonic ...

ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺជាទីតាំងបុរាណវត្ថុដែលដាច់ស្រយាលមួយនៅភាគខាងជើង នៅខេត្តព្រះវិហារ នៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ១២០គីឡូម៉ែត្រ ពីខេត្តសៀមរាប និងជារមណីយដ្ឋានអង្គរ។ ជាតំបន់ពោលពេញទៅដោយព្រៃជាច្រើនអនេកដែលមានប្រជាជនរស់នៅតិចតួច។ ជម្រកជាង១៨០ ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ការពារដែលមានផ្ទៃដី ៨១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ។ តំបន់មិនទាន់ត្រូវបានដោះមីនទាំងស្រុងនោះទេ។

ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ បានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរតាមបែបព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះ (ឆោកគគ៌្យរ) ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ នៃអតីតរាជធានីលិង្គបុរៈ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីតរាជធានីកោះកេរ្ត៍ មានទំហំផៃ្ទដី១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ រួមមាន៩៨ប្រាសាទ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ កោះកេរ ជាឈ្មោះទំនើបសម្រាប់ទីក្រុងដ៏សំខាន់មួយរបស់អាណាចក្រខ្មែរ។ នៅក្នុងសិលាចារឹក ទីក្រុងនេះត្រូវបានរៀបរាប់ថាជា លិង្គបុរៈ ឬ ឆោកគគ៌្យរ ។ កោះកេរ្តិ៍ ឬឆោកគគ៌្យរ គឺជារាជធានីចាស់បុរាណ មានអាយុប្រមាណជាង ១០០០ឆ្នាំ មកហើយ។ ឆោកគគ៌្យរ ជាពាក្យខ្មែរបុរាណ បើនិយាយតាមសព្វថ្ងៃ គឺបឹងគគីរ ឬស្រះគគីរ។ ពាក្យឆោកគគ៌្យរនេះហើយដែលក្លាយមកជាពាក្យ កោះកេរ្តិ៍។ រមណីយដ្ឋានកោះកេរ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៤៥ នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅទីក្រុងរីយ៉ាដ ព្រះរាជាណាចក្រអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ (ប្រភព) ប្រាសាទកោះកេរ បានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ( ៩២១) គ.ស) ឧទ្ទិសដល់អាទិទេពមួយអង្គឈ្មោះ ត្រីភូវនេស្វរៈ ដែលសិលាចារិកជាភាសាខ្មែរថា "កម្រតែងដ៏រាជា" ជាអាទិទេពធំ ឬផ្តល់សេចក្តីសុខក្នុងពិធីសក្ការៈទេវរាជមនុស្សលោក។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះឆកគគីរ ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីតរាជធានីកោះកេរិ៍្ដ មានទំហំផ្ទៃដី១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ នៅតំបន់កោះកេរ្តិ៍ក្នុងផ្ទៃដីចំនួន៩គីឡូម៉ែត្រ ៤ជ្រុងសព្វថ្ងៃនូវប្រាសាទប្រមាណ១០០ប្រាសាទ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ អតីតទីតាំងរាជធានីរបស់ខ្មែរ មានអាយុកាលជាង១០០០ឆ្នាំ។ នៅក្នុងឆ្នាំ៩២១ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ បានយាងចេញពីរាជធានីយសោធរបុរៈ (អង្គរ) ទៅកសាងរាជធានីផ្ទាល់ខ្លួននៅតំបន់ឆោកគគ៌្យរ (កោះកេរសព្វថ្ងៃ)។ ព្រះអង្គបាននាំយកទៅជាមួយនូវកម្រតេង ជគតតរាជ ដែលជាវត្ថុសំខាន់សម្រាប់រាជ្យ។ ចំពោះមូលហេតុច្បាស់លាស់នៃការយាងចេញនេះ មិនទាន់មានអ្នកណាអាចបកស្រាយបានឡើយ។ មានរឿងមួយដែលយើងមានការឯកភាពគ្នាបាន គឺប្រហែលជាព្រះអង្គ (ជ័យវរ្ម័នទី៤) មានបញ្ហា (ទំនាស់រាជបល្ល័ង្គ?) ជាមួយនឹងក្មួយទាំងពីររបស់ទ្រង់ ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (៨៨៩-៩១០)គឺព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័៍នទី១ (៩១០-៩២៣) និងព្រះបាទ៌ឥសានវរ្ម័នទី២ (៩២៣-៩២៨) ពេលដែលបិតាសោយទីវង្គត់។ នៅពេលដែលទៅដល់ទីកន្លែងថ្មី (កោះកែរ) ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ បានចាប់ផ្តើមរៀបចំទីក្រុង នឹងបានកសាងប្រាសាទធំ (ឧទ្ទឹសដល់បុព្វការីជន) និងប្រាសាទប្រាង្គ (៧ថ្នាក់) សម្រាប់រាជ្យ និងឧទ្ទឹសដល់អទិទេព ត្រីភូវនេស្វរៈ (ព្រះឥសូរ) កសាងរ៉ាហាល (បារាយណ៍) និងហេត្ថរចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនសម្រាប់ជាប្រយោជន៍សាធារណៈ។

ភូមិសាស្ត្រ ប្រាសាទកោះកេរស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកោះកេរ្តិ៍ ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទកោះកេរមានចម្ងាយប្រមាណ ១២០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តសៀមរាប និងមានចម្ងាយប្រមាណ ៦០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ចំណែកឯចម្ងាយពីរាជធានីភ្នំពេញមានចម្ងាយ ៤៦០គីឡូម៉ែត្រ។គេអាចធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រាសាទកោះកេរតាមរយៈមធ្យោបាយដូចខាងក្រោម៖  ចេញដំណើរពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រាសាទកោះកេរតាមផ្លូវលេខ៦៤  ក្រុមប្រាសាទប្រាំដែលនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ សព្វថៃ្ងនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងមួយថៃ្ង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស ពី២០ ទៅ៤០នាក់ ដែលបានទៅទស្សនាតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តកោះកេរ្តិ៍ នៅឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធបានវិនិយោគទុនធ្វើផ្លូវល្អស្អាតរួចមក។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទៅកាន់តំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ខាងលើនេះ មិនបាននិយាយពីភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកផងទេ។ លោកខេង សុមេធ នាយកក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធ ដែលទទួលសិទ្ធិពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ ខេត្តព្រះវិហារ នោះបាននិយាយថា ផ្លូវប្រវែង ១០៥គីឡូម៉ែត្រចេញពីរង្វង់មូល ភ្នំគូលែនទៅដល់ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺបានធ្វើរួចរាល់ហើយ។ តាមរយៈផ្លូវដ៏ស្អាតនោះ ធ្វើឲ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស និងភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក មានការកើនឡើងជាលំដាប់ លោកបាននិយាយថា ទោះបីជាផ្លូវនោះល្អហើយក្តី ក៏ក្រុមហ៊ុននៅតែកែសម្រួលជារៀងរាល់ថៃ្ង ដើម្បីឲ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើងសម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក៏ដូចជាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយផងដែរ។

រដ្ឋបាលខេត្តព្រះវិហារ

1. ប្រវត្តិប្រាសាទកោះកែរ  ប្រាសាទកោះកែរបានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ឧទ្ទិសដល់អាទិទេពមួយអង្គឈ្មោះ ត្រីភូវនេស្វរៈ ដែលសិលាចារិក ជាភាសាខ្មែរថា "កម្រតែងដ៏រាជា" ជាអាទិទេពធំ ឬផ្តល់សេចក្តីសុខក្នុងពិធីសក្ការៈទេវរាជមនុស្ស លោក។។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះ ឆកគគីរ ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីត រាជធានីកោះកេរិ៍្ដ មានទំហំផ្ទៃដី​១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ ។ 
2. ប្រាសាទនេះមាន ៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ នៅតំបន់កោះកេរ្តិ៍ក្នុងផ្ទៃដីចំនួន៩គីឡូម៉ែត្រ ៤ជ្រុងសព្វថ្ងៃនូវប្រាសាទប្រមាណ១០០ប្រាសាទ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។អតីតទីតាំងរាជធានីរបស់ខ្មែរ មានអាយុកាលជាង១០០០ឆ្នាំ!  នៅក្នុងឆ្នាំ៩២១ អនាគតព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ (ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវភាគច្រើនបានចោទព្រះអង្គថាជាក្សត្រជ្រែករាជ្យ) បានយាងចេញពីរាជធានីយសោធរបុរៈ (អង្គរ) ទៅកសាងរាជធានីផ្ទាល់ខ្លួននៅតំបន់ឆោក គគ៌្យរ (កោះកែរសព្វថ្ងៃ)។ ព្រះអង្គបាននាំយកទៅជាមួយនូវកម្រតេង ជគត ត រាជ ដែលជាវត្ថុសំខាន់សម្រាប់រាជ្យ។ ចំពោះមូលហេតុច្បាស់លាស់នៃការយាងចេញនេះ មិនទាន់មានអ្នកណាអាចបកស្រាយបានឡើយ។ មានរឿងមួយដែលយើងមានការឯកភាពគ្នាបាន គឺប្រហែលជាព្រះអង្គ (ជ័យវរ្ម័នទី៤) មានបញ្ហា (ទំនាស់រាជបល្ល័ង្គ?) ជាមួយនឹងក្មួយទាំងពីររបស់ទ្រង់ ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (៨៨៩-៩១០)គឺព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័៍នទី១ (៩១០-៩២៣) និងព្រះបាទ៌ឥសានវរ្ម័នទី២ (៩២៣-៩២៨) ពេលដែលបិតាសោយទីវង្គត់។ 
3.   នៅពេលដែលទៅដល់ទីកន្លែងថ្មី (កោះកែរ) ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ បានចាប់ផ្តើមរៀបចំទីក្រុង នឹងបានកសាងប្រាសាទធំ (ឧទ្ទឹសដល់បុព្វការីជន) និងប្រាសាទប្រាង្គ (៧ថ្នាក់) សម្រាប់រាជ្យ និងឧទ្ទឹសដល់អទិទេព ត្រីភូវនេស្វរៈ (ព្រះឥសូរ) កសាងរហាល (បារាយណ៍) និងហេត្ថរចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនសម្រាប់ជាប្រយោជន៍សាធារណៈ។  បើតាមសិលាចារឹកប្រាសាទនាងខ្មៅ (ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ) និងសិលាចារឹកស្តុកកក់ធំ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ បានប្រកាសខ្លួនជាសេ្តចគ្រប់គ្រងប្រទេសនៅក្នុង ឆ្នាំ ៩២៨ ។  យើងរកឃើញសំណង់ប្រាសាទនៅកោះកែរមានចំនួនជាង ៧០ ប្រាសាទ (រាប់ទាំងទីទួលបុរាណ)។ យោងតាមការសិក្សាស្ថាបត្យកម្ម ប្រាសាទដែលចាស់ជាងគេភាគច្រើនគឺប្រាសាទឥដ្ឋ (កសាងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ៩២១-៩២៨) បន្ទាប់គឺប្រាសាទថ្មភក់(ប្រហែលចាប់ផ្តើមកសាងនៅឆ្នាំ៩២៨) និងប្រាសាទថ្មបាយក្រៀម (កសាងរវាងចន្លោះឆ្នាំ៩៣០ រហូតដល់ការបញ្ចប់នៃរាជ្យនៅឆ្នាំ ៩៤១)។  
4. នៅក្នុងឆ្នាំ ៩៤៤ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ បានរើរាជធានីមកតាំងនៅតំបន់អង្គរវិញ ដោយបានកសាងប្រាសាទប្រែរូប (សម្រាប់រាជ្យ) និងប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត (សម្រាប់បុព្វការីជន)។  បើទោះបីជាកោះកែរស្ថិតនៅជារាជធានីរបស់ខ្មែរក្នុងរយៈពេលតែជាង២០ឆ្នាំក៏ដោយ ការកសាង និងការអភិវឌ្ឍន៍នៅទីនេះហាក់បីដូចជាមានការគ្រោងទុកជាមុន និងមានប្លង់ច្បាស់លាស់ ទាំងការសាងសង់ពង្រីកទីក្រុង ការជ្រើសរើសទីតាំងសាងសង់បូជនីយដ្ឋាន និងទីកន្លែងជាច្រើនទៀត សម្រាប់ឧទ្ទឹសដល់ព្រះឥសូរ វិស្ណុ ព្រហ្ម គណេស និងទេពដ៏ទៃទៀតក្នុងជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនា ជាពិសេសគឺការកសាងប្រាសាទលឹង្គដែលមានទំហំធំៗ។ 
5.  ក្រុមប្រាសាទកោះកែរ មានទីតាំងស្ថិតនៅ ក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ជើង ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុក គូលេន ខេត្តព្រះវិហារ។ អាចធ្វើដំណើចេញពីទីរួមខេត្តសៀមរាប កាត់តាមផ្លូវលេខ៦៤ (២១១) ចំងាយ៧២គ.ម និងបន្តទៅតាមផ្លូវខេត្តចំងាយ ៤៩គ.ម ពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។  ដោយឆ្លងកាត់នូវសង្រ្គាមជាច្រើនសតវត្សរ៍ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ បានរងនូវការបំផ្លិចបំផ្លាញពីធម្មជាតិ និងពីមនុស្សយ៉ាងដំណំ។ តំបន់កោះកេរ្តិ៍ ធ្លាប់ជាសមរភូមិប្រយុទ្ធ នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលជាង៣០ឆ្នាំ (១៩៧០-១៩៩៨) រីឯការលួចវត្តុបុរាណ ការបំផ្លាញចំពោះសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិ បានកើតឡើងយ៉ាងអនាធិបតេយ្យ និងមានសភាពធ្ងន់ធរបំផុត ដែលធ្វើអោយប្រាសាទមួយចំនួនធំ ត្រូវបានបាក់រលំធា្លក់ដល់ដី។  
6. ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧០នៅតំបន់កោះកេរ្តិ៍ ត្រូវបានស្ថិតនៅក្នុងការកាន់កាប់របស់កងទ័ពខ្មែរក្រហម។ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ ក្រោយពីធ្វើសមាហរណកម្មកងទ័ពខ្មែរក្រហមមកក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាល តំបន់កោះកេរ្តិ៍ ត្រូវបានបើកជាសាធារណៈឡើងវិញ តែនៅមានគ្រាប់មីនកប់ក្រោមដីស្ថិតនៅរាយប៉ាយពេញតំបន់ប្រាសាទនៅឡើយ។
7.   កោះកេរ្តិ៍ ឬ ឆោក គគ៌្យរ គឺជារាជធានីចាស់បុរាណ មានអាយុប្រមាណជាង ១០០០ឆ្នាំ មកហើយ។ ឆោកគគ៌្យរ ជាពាក្យខ្មែរបុរាណ បើនិយាយតាមសព្វថ្ងៃ គឺបឹងគគីរ ឬស្រះគគីរ។ ពាក្យឆោកគគ៌្យរនេះហើយដែលក្លាយមកជាពាក្យ កោះកេរ្តិ៍។  នៅជុំវិញក្រុមប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ មាន ប្រាសាទធំ ហៅថាប្រាសាទកោះកេរ្ដិ៍ ដែលស្ថិតក្នុងកំពែងរាងបួនជ្រុងទ្រវែង ដែលមានប្រាសាទ អគារតូច ធំជាច្រើន ព្រមទាំងប្រាសាទឧបសម្ព័ន្ធដទៃៗឯទៀតជាច្រើនផងដែរ។ ស្ថាបត្យកម្មនៃតួរប្រាសាទកោះកេរ្ដិ៍ គឺជាសំណង់ប្រាសាទទោលធំ ហើយខ្ពស់ត្រដែត ដែលមានកំពូលតួប៉មតែមួយនោះ។  ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ មានលក្ខណៈ ជាប្រាសាទភ្នំ កំពស់ប្រមាណ ៣៥ ម ចែកចេញជា៧ថ្នាក់ បីដូចជាមហាចេតិយ៍បែរមុខទៅរករាជធានីអង្គរ នៅឯទិសខាងលិច ដោយមានកាំជណ្តើរប្រមាណ៥៥កាំ។ តាមថ្នាក់ពីមួយទៅមួយ មានកំពស់៥ម មានផ្ទៃរាបប្រមាណ ២ម តាមចន្លោះថ្នាក់នីមួយៗ។ នៅលើកំពូលប្រាសាទនេះ មានរូបចំលាក់គ្រុឌ ធំៗជាច្រើន កំពុងសំដែងរិទ្ធ ទ្រនូវសិវលឹង្គ ត្រីភូវនេស្វរៈ នៅក្បែរគ្នានេះដែរ មានមាត់រន្ធអណ្តូង មួយទំហំ ៤x៤ម។  សព្វថ្ងៃនេះតំបន់អភិរក្ស ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍បានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីចំនួន ៨៤គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ស្មើនិងជាង៨០០០ហិកតា។ ដើម្បីការអភិរក្ស និងថែរក្សាឲ្យបានកាន់តែដិតដល់និងមានប្រសិទ្ធិភាព តំបន់កោះកេរ្តិ៍ ត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រៀបចំឯកសារដើម្បីស្នើសុំដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក។

ប្រាសាទ កោះកេរ្តិ៍ ឬ ឆក គគីរ គោកគគីរ ប្រាសាទកោះកែរ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

គូសជាគំនូ រូបភាព រួចបង្ហាញផ្ទាំងគំនូរ បែប ការស្រម៉ៃ Imagination និងបែបជា Panoramic 3D View ទំហំ 900px X 1100px អំពី៖  តើហេតុអ្វីបានជាបុព្វបុរសខ្មែរសម្រេច យកភ្នំនេះ មកកសាងជាប្រាសាទព្រះវិហារ? បុព្វបុរសខ្មែរសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសយកកំពូលភ្នំដងរែក ដើម្បីកសាងប្រាសាទព្រះវិហារ ផ្អែកលើកត្តាជំនឿ សាសនា និងលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដ៏មានសារៈសំខាន់ដូចខាងក្រោម៖

១.ជំនឿលើទិសដៅ និងអំណាចនៃភ្នំ (សេការីស្វារៈ): ពាក្យថា «សេការីស្វារៈ» មានន័យថា អំណាចនៃភ្នំ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពី ជំនឿសាសនាហិណ្ឌូ ក្នុងការសាងសង់ទេវស្ថាននៅលើទីខ្ពស់ ឬកំពូលភ្នំ ដើម្បីតំណាងឱ្យភ្នំម្រកុដ ឬភ្នំកៃលាស ដែលជាទីលំនៅរបស់ព្រះឥសូរ។

២.ស្ថាបត្យកម្ម និងកន្លែងសក្ការៈ: ទីតាំងនៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់ត្រដែតនេះ ផ្តល់នូវភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងស័ក្តិសិទ្ធិសមស្របបំផុតសម្រាប់ការបង្កើតអាស្រម ឬកន្លែងបួងសួងរបស់តាបស និងព្រះមហាក្សត្រជំនាន់ដើម ដូចជាសម័យព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ មុននឹងវិវត្តទៅជាស្ថាបត្យកម្មថ្មដ៏ធំធេង។

៣.បច្ដទេសភាព និងយុទ្ធសាស្ត្រ: ទីតាំងធម្មជាតិនៅលើខ្នងភ្នំដងរែកមានភាពលេចធ្លោ ដែលអាចមើលឃើញវាលទំនាបដ៏ធំល្វឹងល្វើយនៅខាងក្រោម បង្ហាញពីអំណាច បារមី និងកម្លាំងសាមគ្គីភាពនៃអាណាចក្រខ្មែរក្នុងការយកឈ្នះលើឧបសគ្គធម្មជាតិដើម្បីកសាងបូជនីយដ្ឋានថ្វាយព្រះជាម្ចាស់។

សូមដក frame ចេញ ដើម្បីបានរូបភាពធំ

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

គូសរូបភាព បែបជាផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬផែនទីកែច្នៃ (Conceptual Map) ទំហំ 900 px X 1100px បង្ហាញពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និង បញ្ចូលនូវព័ត៌មានសង្ខេប (Infographic elements) ផងដែរ។ រូបភាពទាំងមូល មានចំណងជើងធំមួយនៅផ្នែកខាងលើថា៖ មូលហេតុប្រាសាទព្រះវិហារបែរមុខទៅទិសខាងជើង។ សូមពិចារណា គូសវាសនូវ​ រចនាសម្ព័ន្ធផែនទីដូចខាងក្រោម៖

ផែនទីភូមិសាស្ត្រធំ (Geographic Map Base) 

មូលហេតុដែលព្រះវិហារបែរមុខទៅទិសខាងជើង ដោយមានភ្ជាប់ផែនទីតូចមួយ

ផែនទីពង្រីក (Inset Map) នៃប្រាសាទព្រះវិហារ៖រូបភាព៖ បង្ហាញរូបកាត់ (Cross-section) នៃភ្នំដងរែក

ផ្នែកខាងត្បូងត្រូវតែគូសជាច្រាំងថ្មចោតខ្ពស់ និងចោត។

ផ្នែកខាងជើងត្រូវតែគូសជាជម្រាលស្រួលចុះទៅរកវាលទំនាប។

និមិត្តសញ្ញា៖ ដាក់ព្រួញបង្ហាញទិស (N - ជើង) នៅផ្នែកខាងលើ។

ចំណុចចូល (Access): គូសព្រួញពណ៌ក្រហម ឬខៀវ ដែលបង្ហាញពីផ្លូវធ្វើដំណើររបស់មនុស្ស៖ មួយឡើងពីជើង (តំបន់វាលទំនាប) ចូលទៅកាន់ទីធ្លាប្រាសាទ ហើយបញ្ចប់នៅគោបុរៈទី១ (តំណាងច្រកចូលធំ)។

ការពន្យល់ (Text Box): ដាក់ប្រអប់អក្សរសរសេរថា៖ "មូលហេតុភូមិសាស្ត្រ៖ ជួរភ្នំដងរែកមានភាពចោតខ្លាំងនៅខាងត្បូង និងមានជម្រាលងាយស្រួលនៅខាងជើង ដែលបង្ខំឱ្យស្ថាបត្យករខ្មែរធ្វើផ្លូវចូលសំខាន់ពីទិសខាងជើង"។

កម្រងរូបភាព ផែនទី ទាក់ទង ប្រាសាទព្រះវិហារ

ផ្នែកទី ១៖ ផែនទីភូមិសាស្ត្រធំ (Geographic Map Base) នេះគឺជាផែនទីមេដែលបង្ហាញពីអាណាចក្រខ្មែរ ដោយដាក់ទីតាំងសំខាន់ៗទាំង ៣ នោះឱ្យឃើញច្បាស់។ផ្ទៃខាងក្រោយ៖ ប្រើផែនទីទឹករលក (Vellum) ចាស់ ឬផែនទីសណ្ឋានដី (Topographic) ដែលបង្ហាញពីព្រៃភ្នំ និងវាលទំនាប។ទីតាំងសំខាន់ៗ៖ ដាក់ចំណុចសំខាន់ចំនួន ៣ (ដោយប្រើរូបតំណាងប្រាសាទតូចៗ)៖រាជធានីអង្គរ (Angkor): នៅកណ្តាលខាងត្បូងបឹងទន្លេសាប។ (ដាក់តំណាងឱ្យមជ្ឈមណ្ឌលអំណាច)។ប្រាសាទព្រះវិហារ (Preah Vihear): នៅលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបច្ចុប្បន្ន។ (ដាក់លើជួរភ្នំដងរែកដែលគូសឱ្យច្បាស់)។ប្រាសាទវត្តភូ (Wat Phou): នៅភាគឦសានឆ្ងាយ (ប្រទេសឡាវសព្វថ្ងៃ)។ (ដាក់លើជួរភ្នំភូកៅ)។ផ្លូវគមនាគមន៍៖ គូសខ្សែបន្ទាត់ផ្លូវបុរាណមួយខ្សែ តភ្ជាប់ចេញពីអង្គរទៅកាន់ព្រះវិហារ។ គូសខ្សែបន្ទាត់តភ្ជាប់មួយទៀតពីអង្គរ ឬតំបន់ជិតនោះ ឡើងទៅកាន់វត្តភូ។ (ដាក់ស្លាក "ផ្លូវបុរាណ")។

ផ្នែកទី ២៖ ការពន្យល់ក្បាលទី ១ - មូលហេតុដែលព្រះវិហារបែរមុខទៅទិសខាងជើងនេះគួរតែជាផែនទីតូចមួយដែលដាក់ភ្ជាប់ ឬបំបែកចេញពីចំណុច "ប្រាសាទព្រះវិហារ"។ ផែនទីពង្រីក (Inset Map) នៃប្រាសាទព្រះវិហារ៖រូបភាព៖ បង្ហាញរូបកាត់ (Cross-section) នៃភ្នំដងរែក។ ផ្នែកខាងត្បូងត្រូវតែគូសជាច្រាំងថ្មចោតខ្ពស់ និងចោត។ ផ្នែកខាងជើងត្រូវតែគូសជាជម្រាលស្រួលចុះទៅរកវាលទំនាប។និមិត្តសញ្ញា៖ ដាក់ព្រួញបង្ហាញទិស (N - ជើង) នៅផ្នែកខាងលើ។ ចំណុចចូល (Access): គូសព្រួញពណ៌ក្រហម ឬខៀវ ដែលបង្ហាញពីផ្លូវធ្វើដំណើររបស់មនុស្ស៖ មួយឡើងពីជើង (តំបន់វាលទំនាប) ចូលទៅកាន់ទីធ្លាប្រាសាទ ហើយបញ្ចប់នៅគោបុរៈទី១ (តំណាងច្រកចូលធំ)។ ការពន្យល់ (Text Box): ដាក់ប្រអប់អក្សរសរសេរថា៖ "មូលហេតុភូមិសាស្ត្រ៖ ជួរភ្នំដងរែកមានភាពចោតខ្លាំងនៅខាងត្បូង និងមានជម្រាលងាយស្រួលនៅខាងជើង ដែលបង្ខំឱ្យស្ថាបត្យករខ្មែរធ្វើផ្លូវចូលសំខាន់ពីទិសខាងជើង"។

ផ្នែកទី ៣៖ ការពន្យល់ក្បាលទី ២ - ទំនាក់ទំនងជាមួយ អង្គរវត្ត និង វត្តភូផ្នែកនេះអាចដាក់នៅជ្រុងមួយនៃផែនទីមេ ឬជាការបកស្រាយរួម។ដ្យាក្រាមទំនាក់ទំនងយុថ្កា (Triangular Anchor Diagram):រូបភាព៖ ប្រើបន្ទាត់ត្រីកោណតភ្ជាប់ទីតាំងទាំង ៣ (អង្គរ, ព្រះវិហារ, វត្តភូ)។ស្លាកលើបន្ទាត់ (Labels on lines):បន្ទាត់ អង្គរ $\leftrightarrow$ ព្រះវិហារ៖ សរសេរថា "ខ្សែទំនាក់ទំនងនយោបាយ និងកិច្ចការរដ្ឋ"។បន្ទាត់ អង្គរ $\leftrightarrow$ វត្តភូ៖ សរសេរថា "ខ្សែទំនាក់ទំនងសាសនា និងកិច្ចការរាជវង្ស"។បន្ទាត់ ព្រះវិហារ $\leftrightarrow$ វត្តភូ៖ សរសេរថា "ខ្សែតំណាងអំណាចសាសនាទូទាំងអាណាចក្រ"។ប្រអប់ការពន្យល់ (Explanation Box): ដាក់ប្រអប់អក្សរសរសេរថា៖"អង្គរ៖ ជាមជ្ឈមណ្ឌលអំណាចនយោបាយ"។"ព្រះវិហារ៖ យុថ្កាខាងត្បូងនៃអំណាចខ្មែរនៅលើភ្នំ"។"វត្តភូ៖ យុថ្កាភាគឦសាននៃអាណាចក្រខ្មែរ មានប្លង់ស្ថាបត្យកម្មស្រដៀងគ្នា (ជម្រាលភ្នំ) បង្ហាញពីការផ្សារភ្ជាប់ទឹកដី"។បន្ថែម៖ រូបតំណាង និងកាតព្រួញ (Icons and North Arrow)កាតព្រួញ (North Arrow): ត្រូវតែមានព្រួញបង្ហាញទិសពិតប្រាកដ ដោយចង្អុលបង្ហាញថាទិសខាងជើងគឺពិតជាឆ្ពោះទៅរកវត្តភូ និងវាលទំនាបនៃព្រះវិហារ។រូបភាពប្រាសាទ៖ ប្រើរូបគំនូរស្ថាបត្យកម្ម (Architectural Illustrations) តូចៗ មិនមែនរូបថតទេ។ ឧទាហរណ៍៖ រូបគំនូរពង្រាង (Line Art) នៃតួប្រាសាទអង្គរវត្ត រូបគំនូរប្រាសាទព្រះវិហារដែលតម្រង់ឡើងតាមជណ្តើរ និងរូបគំនូរតួប្រាសាទវត្តភូ។ការរចនានេះនឹងបង្កើតជាផែនទីដ៏មានអត្ថន័យ និងងាយយល់ ដែលភ្ជាប់ទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រ ចលនារបស់មនុស្ស និងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ-សាសនា ដូចដែលលោកបានបកស្រាយកន្លងមក។

ហេតុអ្វីបានជាមាន ឈ្មោះ ២ បូកចូលគ្នា គឺ ប្រាសាទ និង ព្រះវិហារ? តើឈ្មោះនេះដូរពេលណា? ដែលដូរពីភ្នំ កែវ សិក្ខារិស្វារៈ?

ការដែលកើតមានคำថា «ប្រាសាទ» បូករួមជាមួយ «ព្រះវិហារ» គឺងាក មកពីការផ្សំគ្នារវាង ប្រភេទនៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្ម និង ឈ្មោះ ឬមុខងារជាក់ស្តែង របស់ទីតាំងនោះតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ។

១. ហេតុផលនៃការរួមបញ្ចូលគ្នាជា «ប្រាសាទព្រះវិហារ»

ពាក្យថា «ប្រាសាទ»៖ គឺជាពាក្យទូទៅក្នុងភាសាខ្មែរ (មានប្រភពពីភាសាសំស្រ្កឹត Prasada) ដែលប្រើសម្រាប់កំណត់ហៅទីសំណង់ស្ថាបត្យកម្ម ស្ថាបនាឡើងជាទេវស្ថាន ឬទីសក្ការៈបូជាក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ឬព្រះពុទ្ធសាសនា។

ពាក្យថា «ព្រះវិហារ»៖ មកពីពាក្យសមកាលកម្ម «ព្រះ» (បង្ហាញពីភាពខ្ពស់បវរ ឬជាទីសក្ការៈរបស់ព្រះជាម្ចាស់) បូកនឹង «វិហារ» (ទីកន្លែងស្នាក់នៅរបស់អរិយបុគ្គល ព្រះសង្ឃ ឬទីសក្ការៈរបស់អាទិទេព)។

ដូច្នេះ ការហៅថា «ប្រាសាទព្រះវិហារ» គឺសំដៅដល់ «ទីសំណង់ប្រាសាទដ៏ពិសិដ្ឋដែលស្ថិតនៅលើវិហារ/ទីសក្ការៈនៅលើកំពូលភ្នំ» ដើម្បីឱ្យកត់សម្គាល់ពីអត្ថន័យ និងទីតាំងដ៏ខ្ពស់ត្រដែតរបស់វា។

២. ទំនាក់ទំនងរវាងឈ្មោះដើម «ស្រីសិខរិស្វារៈ» និងការប្តូរមកជា «ព្រះវិហារ»

ឈ្មោះដើមតាមសិលាចារឹក (សម័យអង្គរ)៖

តាមពិតទៅ ឈ្មោះដើមពិតប្រាកដរបស់ប្រាសាទនេះក្នុងសម័យបុរាណ គឺ «ស្រីសិខរិស្វារៈ» (Sri Sikharesvara) ដែលមានន័យថា «ម្ចាស់នៃកំពូលភ្នំ» (ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរ)។ ចំណែកឯពាក្យថា «ភ្នំកែវ» មិនមែនជាឈ្មោះផ្លូវការក្នុងសិលាចារឹកប្រវត្តិសាស្ត្រទេ ប៉ុន្តែវាជាការហៅទូទៅតាមតំបន់ ឬដំណាក់កាលក្រោយៗ។

ការវិវត្តនៃការហៅឈ្មោះ៖

នៅសម័យមហានគរ គេច្រើនហៅឈ្មោះអាទិទេព ឬឈ្មោះតួប្រាសាទតាមព្រះនាមសិវៈលិង្គដែលតម្កល់នៅទីនោះ គឺ «ស្រីសិខរិស្វារៈ»។

លុះកន្លងផុតសម័យកាលមហានគរ ចូលដល់សម័យកណ្តាល និងសម័យទំនើប ប្រជាជនខ្មែរបានងាកមកហៅឈ្មោះទីកន្លែងនោះតាមលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងទម្រង់សំណង់ជាក់ស្តែងដែលសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំដងរែក ដោយហៅថា «ប្រាសាទព្រះវិហារ» (ព្រោះនៅលើកំពូលភ្នំមានលក្ខណៈជាវិហារដ៏ធំសម្បើមសម្រាប់បួសសួង)។ ការហៅឈ្មោះនេះបានក្លាយជាទម្លាប់ផ្លូវការរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យងាយយល់ទាំងទីតាំង និងប្រភេទសំណង់។

ចុះ ព្រះគោ ព្រះកែវ មានទំនាក់ទំនងជាមួយ តំបន់ភ្នំកែវនេះពីបុរាណដែរឬទេ ពីព្រោះព្រះគោ គឺខេត្ត នគររាជ ខ្ពង់រាបនគររាជ រដ្ឋព្រះគោ ចំណែក ព្រះកែវខ្ញុំមិនដឹងសោះថា ជាខេត្តណា? ដែលត្រូវ ពួកសៀមវា រាយខ្សែពួរ ឃាត់ឃាំងទុកព្រះគោនិងព្រះកែវនៅស្រុកសៀម?

នៅប្រទេសថៃ ក៏មានខេត្ត និងស្រុកដែលមានពាក្យថា «កែវ» (ដែលជាភាសាថៃសរសេរថា สระแก้ว អានថា សា-កែវ) ដូចគ្នាដែរ។

ខេត្តនិងស្រុកសំខាន់ៗដែលមានពាក្យនេះ រួមមាន៖

ខេត្តស្រះកែវ (Changwat Sa Kaeo - จังหวัดสระแก้ว): ជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសថៃដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងបាត់ដំបងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ពាក្យថា «ស្រះកែវ» នេះមានន័យថា «ស្រះកែវមរកត» ដែលជាស្រះទឹកបុរាណដ៏មានតម្លៃ និងស័ក្តិសិទ្ធិស្ថិតនៅក្នុងខេត្តនេះ។ គួររំលឹកផងដែរថា ខេត្តស្រះកែវនេះពីមុនក៏ជាទឹកដីបុរាណរបស់ខ្មែរយើង និងជាទីតាំងដែលមានប្រាសាទខ្មែរដ៏សំខាន់ៗ ដូចជា ប្រាសាទស្តុកកក់トム (Prasat Sdok Kok Thom) ជាដើម។

ស្រុកមឿងស្រះកែវ (Amphoe Mueang Sa Kaeo): គឺជាស្រុកបាក់ដុប ឬស្រុកទីរួមខេត្ត (Capital District) នៃខេត្តស្រះកែវផ្ទាល់តែម្ដង។

ក្រៅពីខេត្តស្រះកែវ ក៏ยังมีស្រុកផ្សេងទៀតនៅតំបន់ភាគឦសាន (อีสาน) របស់ថៃដែលមានពាក្យថា «កែវ» ផ្សំក្នុងឈ្មោះស្រុក (Amphoe) ផងដែរ ព្រោះតំបន់ទាំងនោះពីបុរាណជាดินแดนដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ទាក់ទងគ្នាជិតស្និទ្ធជាមួយអាណាចក្រខ្មែរ។

ស្រុកមឿងស្រះកែវ (Amphoe Mueang Sa Kaeo): គឺជាស្រុកបាក់ដុប ឬស្រុកទីរួមខេត្ត (Capital District) នៃខេត្តស្រះកែវផ្ទាល់តែម្ដង។

ផែនទីទំនាក់ទំនង បណ្តាទីក្រុងនានាសម័យអង្គរ និង ប្រាសាទព្រះវិហារ 

ផែនទីទំនាក់ទំនង បណ្តាទីក្រុងនានាសម័យអង្គរ និង ប្រាសាទព្រះវិហារ 

ផែនទីទំនាក់ទំនង បណ្តាទីក្រុងនានាសម័យអង្គរ និង ប្រាសាទព្រះវិហារ 

ខ្ញុំផ្ញើរជូនទម្រង់ផែនទីសម័យមហានគរ  គូសរូបភាព បែបជាផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬផែនទីកែច្នៃ (Conceptual Map) ទំហំ 900 px X 1100px បង្ហាញពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រ នៃទីក្រុងបុរាណទាំង ០៦ ដូចខាងក្រោមនេះ ដោយមានផ្លូវភ្ជាប់ទំនងទំនង ជាមួយ ប្រាសាទព្រះវិហារ ដោយ បញ្ចូលនូវព័ត៌មានសង្ខេប (Infographic elements) ផងដែរ នូវ ផែនទីដែនដីសម័យមហាអង្គរ រូបភាពធំ និង រូបភាពផែនទី ទីក្រុងតូច!ទាំង ០៦ នោះ។ រូបភាពទាំងមូល មានចំណងជើងធំមួយនៅផ្នែកខាងលើថា៖ ផែនទីព្រះមហាវិថីសម័យមហានគរ ៨០២-១៤៣១ ។ 

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរាជធានីបុរាណទាំងនោះ សាងសង់ឡើងក្នុងអំឡុងពេល និងដោយព្រះរាជាព្រះនាមដូចខាងក្រោម៖

១. ក្រុងអង្គរធំ (រាជធានីយសោធរបុរៈទី៤)

កាលបរិច្ឆេទសាងសង់៖ ចុងសតវត្សរ៍ទី១២ ដល់ដើមសតវត្សរ៍ទី១៣ (ប្រហែលចន្លោះឆ្នាំ ១១៨១ ដល់ ១២២០)។

ព្រះមហាក្សត្រ៖ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧។

២. តំបន់អង្គរតូច (អង្គរវត្ត)

កាលបរិច្ឆេទសាងសង់៖ ពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី១២ (ប្រហែលឆ្នាំ ១១១៣ ដល់ ១១៥០ នៃគ.ស.)។

ព្រះមហាក្សត្រ៖ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី ២។

៣. ក្រុងហរិហរាល័យ (តំបន់រលួស)

កាលបរិច្ឆេទសាងសង់៖ ចុងសតវត្សរ៍ទី៩ (ប្រហែលឆ្នាំ ៨០២ ដល់ ៨៨៩ នៃគ.ស.)។

ព្រះមហាក្សត្រ៖ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២ និងព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី ១។

៤. ក្រុងយសោធរបុរៈទី១ (ភ្នំបាខែង)

កាលបរិច្ឆេទសាងសង់៖ ចុងសតវត្សរ៍ទី៩ (ប្រហែលឆ្នាំ ៨៨៩ ដល់ ៩១០ នៃគ.ស.)។

ព្រះមហាក្សត្រ៖ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី ១។

៥. ក្រុងឆោកគគ៌្យរ (កោះកេរ)

កាលបរិច្ឆេទសាងសង់៖ ដើមសតវត្សរ៍ទី១០ (ប្រហែលឆ្នាំ ៩២៨ ដល់ ៩៤៤ នៃគ.ស.)។

ព្រះមហាក្សត្រ៖ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៤។

៦. ទីក្រុងមហេន្ទ្របព៌ត (តំបន់ភ្នំគូលេន)

កាលបរិច្ឆេទសាងសង់៖ ដើមសតវត្សរ៍ទី៩ (ចាប់ផ្ដើមក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ.ស.)។

ព្រះមហាក្សត្រ៖ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២។

គូសរូបភាព បែបជាផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬផែនទីកែច្នៃ (Conceptual Map) ជារូបភាពផែនទី JPEG បង្ហាញពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រ នៃប្រាសាទវត្តភូ នេះ ដោយមានផ្លូវភ្ជាប់ទំនងទំនង ផ្លូវគមនាគមន៍ ជាមួយ ប្រាសាទព្រះវិហារ ដោយ បញ្ចូលនូវព័ត៌មានសង្ខេប (Infographic elements) ផងដែរ នូវ ផែនទីដែនដីសម័យមហាអង្គរ រូបភាពធំ និង រូបភាពផែនទី ប្រាសាទវត្តភូ នៅប្រទេសឡាវសព្វថ្ងៃ។ រូបភាពទាំងមូល មានចំណងជើងធំមួយនៅផ្នែកខាងលើថា៖ ទំនាក់ទំនងប្រាសាទវត្តភូ និង ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ 

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរាជធានីបុរាណនេះ មានទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និងប្រវត្តិប្រាសាទដូចខាងក្រោមះ

ប្រាសាទវត្តភូ (ល. ວັດພູ) ជាអតីតប្រាសាទខ្មែរដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងខេត្តចម្ប៉ាសាក់ ប្រទេសលាវ ឬត្រូវបានស្គាល់ជាទូទៅថា វត្តភូចម្ប៉ាសាក់។ ភូ (ល. ພູ) សរសេរជា ពូ នៅក្នុងភាសាលាវមានន័យថាភ្នំ ដូចនេះ វត្តភូ គឺវត្តភ្នំ នោះឯង ទំនងដោយសារតែប្រាសាទនេះសាងសង់នៅលើចង្កេះភ្នំ[១]។ប្រាសាទវត្តភូគឺជាប្រាសាទពីបុរាណកាលមួយ ដែលមកស្ថិតនៅ តំបន់ប៉ាក់សេ ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ ប្រទេសឡាវសព្វថ្ងៃ។ ប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៦៦០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ចម្ងាយប្រមាណ ៥៥៥គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប និងមានចម្ងាយ ៣០០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៧០០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីបាងកក ប្រទេសថៃនិងចម្ងាយប្រមាណ ២០០គីឡូម៉ែត្រពីខេត្តអ៊ូប៊ុននៃប្រទេសថៃ។ ចំណែកឯពីរដ្ឋធានីវៀងចន្ទវិញទៅប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ៦៥០គីឡូម៉ែត្រ និងពីទីរួមខេត្តចម្ប៉ាសាក់ទៅប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៤៥គីឡូម៉ែត្រ។ ពីទីក្រុងហាណុយ ប្រទេសវៀតណាមទៅប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៩២០គីឡូម៉ែត្រ និងពីខេត្តដាណាងប្រទេសវៀតណាមមានចម្ងាយប្រមាណ ៤៤០គីឡូម៉ែត្រ។ប្រាសាទវត្តភូ ជាស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនៃអាណាចក្រខ្មែរ សម័យអង្គរ ដោយបានកសាងឡើងដោយព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ នៅអំឡុង ពាក់កណ្ដាល ស.ត.វទី១០។តាមរចនាបទ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ និង ប្រាសាទបាពួន។ សំរាប់ឧទ្ធិសដល់ ព្រះសិវៈ និង ព្រះវិស្ណុ។ ដែលកាលដើមឡើយដែនដីនេះ ជាដែនដីរបស់ អាណាចក្រភ្នំ ចាប់ពីស.ត.វទី១ រួចបន្តមក អាណាចក្រចេនឡា ចាប់ពីពាក់កណ្ដាល ស.ត.វទី៥មក និងកកើតជាដែនចំប៉ាសក្ដិនៅ ស.ត.វទី១០ ដល់ ស.ត.វទី១៣។ ប្រាសាទវត្តភូស្ថិតលើភ្នំដែលមានកម្ពស់ ២០០ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទភ្នំ ដែលបែរមុខទៅទិសខាងកើតមានរាងជាក្រចាប់សេះ។ ស្ថាបយ្យកម្មដែលភាពអស្ចារ្យគឺជណ្តើរបុរាណជាថ្មដាជាថ្នាក់ៗមានប្រវែង ១៣០០ម៉ែត្រ ប្រកបដោយក្បាច់រចនាយ៉ាងល្អប្រណិត។ ប្រាសាទវត្តភូមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរភ្នំដែលមានឈ្មោះថា លិង្គបវត ដែលភ្នំធម្មជាតិដែលរាងដូចលិង្គមានកម្ពស់ ១៨ម៉ែត្រ ដែលមានទឹកហូបចេញពីលិង្គឥតដាច់ និងប្រាសាទនេះតំណាងឱ្យភ្នំសុមេរុ ដែលសម្រាប់តម្កល់លិង្គរាជ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រគ្រប់ជំនាន់។ លើសពីនេះគេឃើញមានស្រះទឹកដ៏ធំមួយដែលមានប្រវែងបណ្តោយ ៦០០ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រវែង ២០០ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទវត្តភូមានទីតាំងស្ថិតនៅលើគ្រឹះរាជធានីបុរាណមួយនៃអាណាចក្រចេនឡា (សតវត្សរ៍ទី៦-ទី៨) ដែលមានឈ្មោះថា ភវបុរ:។ ព្រះត្រីរមូតិហិណ្ឌូ គឺតំណាងឱ្យព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ និងព្រះវិស្ណុ ដែលជាព្រះអាទិទេពធំៗទាំងបីអង្គក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ។ ផ្លូវចូលទៅកាន់ប្រាសាទវត្តភូ ដំបូងឡើយមានដាំបង្គោលសិលារៀបជាជួរអមសងខាងលម្អដោយនាគលូន ក៏ប៉ុន្តែនាគលូនទាំងនេះបែកបាក់ស្ទើរតែទាំងអស់ ។ តាមផ្លូវនេះក៏មានស្ពាននាគមួយទៀត ដែលកសាងឡើងសម្រាប់នាំមនុស្សលោកទៅកាន់ឋានសួគ៌។